Rosse Buurt (De Wallen)

Het oudste deel van de stad

De Wallen is waar Amsterdam begon. Voordat het om iets anders beroemd werd, was het een wirwar van middeleeuwse steegjes rond de haven en de Oude Kerk. Tegenwoordig is het ook de grootste en bekendste rosse buurt van de stad. Zo'n 300 kleine kamertjes staan langs de steegjes, elk met een raam of glazen deur met rood licht.

Het is de wandeling waard omdat de oude stad er nog is. De grachten zijn smal, de steegjes kronkelig, en de kerktoren rijst boven de daken uit. Doorlopen kost niets, en overdag is het een rustige, bijna gewone buurt.

De buurt is klein, volgens de stad zelf zo'n 250 bij 250 meter. Je steekt hem in een paar minuten over. Het is beter om er een uur voor te nemen en hem rustig op je in te laten werken.

Hoe het zo gekomen is

De naam komt van de wallen. In de 14e eeuw lag er rond de stad een ring van grachten met aarden wallen ernaast, en die kleine wallen werden De Wallen, of Walletjes. De Oude Kerk en de Warmoesstraat stammen allebei uit de 13e eeuw. De kerk is het oudste gebouw dat in Amsterdam bewaard is gebleven.

Een haven bracht zeelui, en zeelui brachten het vak. Prostitutie bestaat hier al sinds de 15e eeuw of eerder. Het is nooit helemaal uitgeroeid, hoewel het vaak verboden was. In 1578, nadat het protestantse stadsbestuur de macht had overgenomen, werd het strafbaar gesteld en uit het zicht geduwd. Vrouwen werkten voor een bordeelhoudster in een salon, en de autoriteiten gedoogden het zolang het verborgen bleef.

In 1811 werd het verbod opgeheven. Onder Napoleontisch bewind kregen vrouwen een rode kaart als werkvergunning en moesten ze medische controles ondergaan. In 1911 werden bordelen opnieuw verboden, maar seks verkopen niet. In de jaren 30 mochten vrouwen klanten niet vanuit de deuropening aanspreken. Ze zaten achter het raam met het gordijn op een kier. Vanaf de jaren 60 groeide het vak sterk.

De stad probeert het gebied al jaren te veranderen. Ze heeft een aantal ramen en coffeeshops gesloten en heeft gesproken over het verplaatsen van een deel van het vak naar een nieuw centrum elders. Over de buurt die je nu ziet wordt nog steeds gediscussieerd.

Waar je op moet letten

Begin op het Oudekerksplein, voor de Oude Kerk. Kijk naar de stoep naast de kerk. In een deuropening staat een bronzen standbeeld van een vrouw, in 2007 onthuld als eerbetoon aan sekswerkers, van de kunstenaar Els Rijerse. Het was het idee van Mariska Majoor, een voormalig sekswerker die het Prostitution Information Center oprichtte.

Kijk dan naar de lichten. Rood is voor vrouwen. Blauw is voor transgendervrouwen, en in de Bloedstraat zie je veel blauw. In een paar afgesloten steegjes zie je in de muren nog dichtgemetselde raamkozijnen, achter gesloten hekken.

Kijk ook omhoog. Veel huizen hebben gevels en hijsbalken die veel ouder zijn dan de ramen op straatniveau. Langs de Oudezijds Voorburgwal en Achterburgwal staan aan de grachten smalle, hoge panden die voor kooplieden zijn gebouwd.

Een paar regels maken het voor iedereen prettiger. Maak geen foto's van de vrouwen die aan het werk zijn. Blijf niet voor een raam staan staren. Loop door, praat zacht en houd je tas dicht bij je. Het is het rustigst 's ochtends en 's middags. 's Avonds, vooral in het weekend, lopen de steegjes snel vol, en van donderdag tot en met zondag is de toegang 's nachts beperkt.