Chinatown (Zeedijk)

Een straat op een zeewering

De Zeedijk was echt een dijk. De straat begon als een wal die het water van het IJ uit de stad moest houden. Je voelt dat nog steeds aan de bocht in de straat.

Tegenwoordig is het de hoofdstraat van de Amsterdamse Chinatown. Er zitten Chinese, Vietnamese en Thaise restaurants, bakkers en toko's die ingrediënten verkopen die je in een gewone supermarkt niet vindt. Sinds 2005 staan op de straatnaamborden rond de Zeedijk en de Nieuwmarkt ook de namen in traditionele Chinese karakters. De Zeedijk is 善德街 en de Nieuwmarkt is 新廣場.

Lopen kost niets, en het kan met elk weer. Het is ook een goede plek om met honger naartoe te gaan.

Van zeemansstraat tot Chinatown

Dit is een van de oudste stukken grond van Amsterdam. Lange tijd was de dijk een net adres. Toen trokken de rijke kooplieden naar de grachtengordel en werd de straat een uitgaansbuurt voor zeelui die in de haven lagen. Daarom heet de buurt ook het Nautisch Kwartier. De oude kroegen en scheepswinkels herinneren er nog aan.

De Chinese buurt begon in 1911. Daarmee is het de oudste Chinese wijk van het Europese vasteland. Zo'n vijftig jaar woonde de gemeenschap vooral rond een stuk of twaalf restaurants aan de Binnen Bantammerstraat. In 1959 vestigde Yong Sau Dun zich als eerste Chinese ondernemer aan de Zeedijk. Zijn toko, Dun Yong, zit er nog steeds.

De twintigste eeuw was zwaar voor de straat. Ze stond bekend om criminaliteit en drugsverslaving, en een lange opknapbeurt bracht haar weer tot leven. De jazztrompettist Chet Baker viel in 1988 vlakbij uit een raam en overleed. Een plaquette voor Chet Baker markeert de plek.

De Zeedijk heeft ook een lange queergeschiedenis. Café 't Mandje, op nummer 63, ging in 1927 open onder Bet van Beeren. Bij haar waren zeelui, sekswerkers, homo's en lesbiennes allemaal welkom.

Waar je op moet letten

Begin aan de kant van Centraal en let op de bocht. Vlak bij het begin zie je het houten huis op Zeedijk 1. Het is een van de twee houten huizen die in het centrum over zijn. Het verhaal gaat dat zeelui hier hun rekening met apen betaalden.

Loop verder en zoek de Fo Guang Shan He Hua Tempel. Die staat sinds 2000 aan de Zeedijk en is het grootste religieuze gebouw in Chinese stijl van Europa. Daarvoor bad de gemeenschap in een huis aan de Rechtboomssloot. Als je naar binnen gaat, wees dan stil en kleed je zoals in elk gebedshuis.

Kijk even binnen bij de bakkers en de toko's. Zelfs een snelle blik op de schappen vertelt je veel over de straat.

Aan de kant van de Nieuwmarkt komt de straat uit op het plein. Chinees Nieuwjaar wordt hier in de buurt elk jaar gevierd met drakendansen, leeuwendansen en vuurwerk. In mei viert de tempel Vesak, de verjaardag van Boeddha, op de Nieuwmarkt. Als je reis daarmee samenvalt, is het de moeite waard om er te zijn.

En kijk omhoog. De gevels laten zien hoe oud de straat is.