Westerkerk

Een kerk voor een nieuw geloof

De Westerkerk staat op de Westermarkt, aan de rand van de Jordaan, tussen de Prinsengracht en de Keizersgracht. Het is de kerk die de meeste mensen in Amsterdam kennen van haar toren. De mensen die hier wonen noemen de toren Lange Jan of Ouwe Wester.

Het was een van de eerste kerken in de stad die vanaf het begin voor protestanten werd gebouwd. De oudere kerken, de Oude Kerk en de Nieuwe Kerk, waren middeleeuws en kwamen bij de Reformatie in 1578 in andere handen. De Westerkerk is nog altijd de grootste kerk van Nederland die voor protestantse eredienst is gebouwd.

Het plan van Hendrick de Keyser

Hendrick de Keyser maakte het ontwerp en in 1620 begon de bouw. Hij overleed in 1621 en zijn zoon Pieter voltooide het werk. De kerk werd op 8 juni 1631 geopend. De Keyser gaf ook de Munttoren zijn spits, dus als je die kent, kun je de twee torens vergelijken.

Het plan is eenvoudig en sterk: een rechthoek van ongeveer 58 meter lang en 29 meter breed, met een hoog middenschip en twee lagere zijbeuken. Twee even grote dwarsbeuken vormen samen de vorm van twee aaneengesloten Griekse kruisen. De stijl is Hollandse renaissance, sober zoals protestanten dat wilden, gebouwd van baksteen en natuursteen.

De Westertoren was in 1638 klaar. Met ongeveer 87 meter is hij de hoogste kerktoren van Amsterdam. De Keyser tekende er een achthoekige spits voor, maar die is nooit gebouwd. Niemand weet zeker wie de spits heeft ontworpen die er nu staat.

De kroon en de klokken

Kijk helemaal naar boven. De kroon daar is de keizerskroon van Maximiliaan I van Oostenrijk, dezelfde kroon die in het wapen van Amsterdam staat. Onder de kroon springt de toren in drie stappen naar binnen. Je ziet de wijzerplaten en het zandsteen met het stadswapen.

Vlak boven de wijzerplaten hangt het carillon, met 51 klokken. De veertien grootste werden in 1658 gegoten door François Hemony. De nieuwere komen uit de klokkengieterij van Eijsbouts in de twintigste eeuw. De uurklok is de grootste van Amsterdam en werd in 1636 gegoten door Assuerus Koster. Elk kwartier speelt een trommel een kort melodietje. Dit is het enige carillon in de stad dat de hele dag en de hele nacht klinkt, omdat de bewoners van de Jordaan daarom vroegen.

Anne Frank luisterde naar deze klokken. In haar dagboek schreef ze over de Westertoren en zijn klokkenspel, en ze putte er troost uit toen ze ondergedoken zat. De wijzerplaat was te zien vanaf de zolder van het Achterhuis. Het carillon hoor je het best op straat.

Rembrandt, en waar je het best staat

Rembrandt werd op 8 oktober 1669 in de Westerkerk begraven. Zijn graf was een genummerd graf van de kerk en hij werd als arme begraven. Na ongeveer twintig jaar werden de resten geruimd, zoals toen gebruikelijk was, en raakte het grafnummer zoek. Niemand weet waar hij ligt. Zijn zoon Titus, die in 1668 overleed, werd hier ook begraven, net als Hendrickje Stoffels, die Rembrandts latere leven met hem deelde. Een gedenkteken voor Rembrandt hangt aan de noordmuur.

Het mooiste uitzicht op de kerk heb je buiten, op de Westermarkt, en dat kost niets. Ga bij de gracht staan en kijk langs de hele toren omhoog. Op het plein vind je het standbeeld van Anne Frank en het Homomonument, een gedenkteken voor homoseksuele mannen en vrouwen die zijn vervolgd om wie ze zijn. Het Anne Frank Huis ligt een minuut verderop langs de Prinsengracht. Vanaf de stoep ervoor kun je terugkijken en dezelfde toren zien die Anne zag.