John Frostbrug

Een brug met een lang geheugen

De John Frostbrug voert het verkeer over de Nederrijn aan de rand van het centrum van Arnhem. Meestal is het gewoon een verkeersbrug. Mensen komen hier vanwege september 1944, toen een kleine Britse troepenmacht vocht om de brug te houden en de opmars van de geallieerden er vlak voor vastliep.

De brug is genoemd naar generaal-majoor John Dutton Frost (1912 tot 1993). Destijds was hij luitenant-kolonel en leidde hij de mannen die de brug bereikten. Het is ook de brug uit de film A Bridge Too Far uit 1977. Die film is hier niet opgenomen. Arnhem was na de oorlog te veel veranderd, dus gebruikten de makers de IJsselbrug in Deventer, die er ongeveer hetzelfde uitziet.

Zes oeververbindingen in een paar decennia

Arnhem had sinds 1603 een schipbrug. Toen de stad groeide, was er een vaste oeververbinding nodig. De eerste Rijnbrug werd tussen 1932 en 1935 gebouwd. Nederlandse genisten bliezen hem in 1940 op om de Duitse invasie te vertragen. De Duitsers legden er een pontonbrug voor in de plaats terwijl zij de verkeersbrug herstelden, en die werd in augustus 1944 voltooid.

Een maand later volgde Operatie Market Garden. De brug had het laatste doel moeten zijn, en de Britse 1st Airborne Division moest hem innemen. Het Duitse verzet in de stad was sterker dan verwacht. Slechts zo'n 740 man, onder Frost, bereikte de noordkant.

In de nacht van 17 september probeerden de Britten de zuidkant te veroveren. Ze zetten een vlammenwerper in tegen Duitse stellingen in de torens van de brug. Daardoor ontplofte een munitieopslag en vatte de verse verf op de brug vlam. Het vuur verlichtte de omgeving een groot deel van de nacht, en de poging mislukte.

Frosts mannen werden uiteindelijk overweldigd, maar dat duurde dagen. Ze hielden de brug ongeveer vier dagen gesloten voor Duitse pantsers, twee keer zo lang als een hele divisie hem moest houden. De rest van de divisie hield stand in Oosterbeek tot 25 september en werd daarna over de rivier geëvacueerd.

De brug overleefde de slag. Op 7 oktober 1944 bombardeerden Amerikaanse B-26 Marauders van de 344th Bomb Group hem om te voorkomen dat de Duitsers versterkingen naar het zuiden stuurden. Na de bevrijding in april 1945 dienden Baileybruggen als noodoplossing. In 1948 werd een nieuwe brug geopend, precies in de stijl van de oude. Op 17 december 1977 kreeg hij de naam John Frostbrug.

Waar je op kunt letten

Wat je ziet is een naoorlogse kopie van het ontwerp uit de jaren dertig. Je kijkt dus naar een getrouwe wederopbouw en niet naar de brug van de slag. Ga bij de noordkant staan en bedenk dat dit de grond was die Frosts mannen hielden. Kijk dan over het water naar de zuidoever, waar de poging om door te breken nooit aankwam.

De gebouwen rond de aanloop zijn grotendeels nieuw. Daarom ging de filmploeg ergens anders heen. De rivier zelf is het enige dat gelijk bleef. Hij is breed en vrij traag, en het is makkelijk te begrijpen waarom een oversteek hier ertoe deed.

Voor het beste zicht op de hele overspanning ga je naar de zuidoever. Het uiterwaardenpark Meinerswijk kijkt terug op de skyline van de stad, en de brug hoort bij dat beeld. De rivier was al eerder een grens. In dezelfde uiterwaarden horen de stenen contouren van een Romeins fort bij de Nedergermaanse Limes.

Op de brug zijn ook veel mensen samengekomen. Op 8 mei 1995 vond hier het World Liberty Concert plaats, voor het 50-jarig jubileum van de bevrijding van Europa. Het was een van de grootste herdenkingsconcerten die ooit in Nederland zijn gehouden.

Arnhem heeft nu drie bruggen over de Nederrijn: deze, de Nelson Mandelabrug en de Andrej Sacharovbrug. Dit is de brug met de geschiedenis erachter.