Kasteel Doorwerth

Een kasteel omringd door water

Kasteel Doorwerth staat aan de zuidoever van de Rijn, ten westen van Arnhem, in het dorp Doorwerth. Het ligt niet in Arnhem-Zuid, dus plan het niet als een snel tussenstop aan de stadskant van de rivier. Het is een flinke wandeling of fietstocht buiten de stad, en het voelt als een andere plek zodra je er bent.

Het kasteel is middeleeuws en heeft nog steeds zijn gracht. Erachter stijgt het land op naar bossen, en ervoor strekken de uiterwaarden zich uit richting de Rijn. Van de kastelen bij Arnhem lijkt dit er het meest op het plaatje dat een kind zou tekenen. Het is ook een museum, dus er is genoeg te zien zodra je door de poort bent.

Verbrand, herbouwd, uitgebreid

Het eerste kasteel was waarschijnlijk van hout. Het wordt voor het eerst genoemd in 1260, toen het belegerd werd en tot de grond toe afbrandde. Het werd in steen herbouwd. In 1280 werd het opnieuw belegerd, en toen brandde de voorburcht af. Dat tweede kasteel was waarschijnlijk een eenvoudige woontoren, twee verdiepingen hoog, met muren van 1,20 meter dik. Er lag een gracht omheen, gevoed door de nabije Rijn.

Het kasteel was van de familie Van Dorenweerd. In 1402 droeg Robert van Dorenweerd het op aan de graaf van Gelre, Reinald IV, en kreeg het kasteel met het land terug in leen. Rond het midden van de 15e eeuw breidde Reinald van Homoet, de 10e heer van Dorenweerd, het uit. Hij bezat ook Kasteel Doornenburg.

In zijn grootste vorm kwam het kasteel net na het midden van de 16e eeuw, onder Daem Schellart van Obbendorf, de 15e heer. Hij voegde het kasteel en de gebouwen van de voorburcht samen tot één geheel, met meer ruimte en meer comfort. Rond 1560 zag het er bijna uit zoals nu. Omstreeks 1637 werd de voorburcht herbouwd tot zijn huidige vorm, en rond het kasteel kwam een dijk om de overstromingen van de Rijn tegen te houden.

Verval en oorlog

Kort daarna dwongen geldproblemen tot een eigenaarswissel. Het kasteel ging in leen naar een Duitse graaf, Anton I van Aldenburg. Aan het eind van de 18e eeuw woonde er niemand meer. Een rentmeester zorgde ervoor voor de eigenaren, die in Engeland woonden.

Baron J.A.P. van Brakell kocht het in 1837 en liet het restaureren en moderniseren. Hij overleed in 1844, en het kasteel raakte weer in verval. Zo bleef het tot 1910, toen een gepensioneerde artillerie-officier, Frederic Adolph Hoefer, het kocht en opnieuw restaureerde, waarbij hij een deel van de veranderingen uit de 19e eeuw ongedaan maakte. Na 1913 was hier een Nederlands Artilleriemuseum gevestigd.

In 1944 liep het kasteel zware schade op, door Duitse vernielingen en door Geallieerde beschietingen. Na de oorlog volgde een lange restauratie die tot 1983 duurde. Het kasteel werd daarmee teruggebracht in de staat van de 18e eeuw. De stichting Vrienden der Gelderse Kasteelen is de eigenaar en exploiteert het als museum.

Waar je op moet letten

Begin buiten. Loop om de gracht heen en kijk hoe de oudere stenen toren tussen de latere vleugels staat. De muren zijn in de loop van meerdere eeuwen veranderd, en dat kun je aan de gebouwen aflezen. Kijk ook naar de voorburcht, herbouwd rond 1637, en naar de dijk die het hele terrein tegen de rivier beschermt.

Aan het kasteel hangen een paar verhalen. Erik Hazelhoff Roelfzema schreef in 1969 en 1970 *Soldaat van Oranje* in restaurant Beaulieu hier. Filmregisseur Stephan Brenninkmeijer werd in 1964 in het kasteel geboren en woonde er tot 1970. In 2004 kwam het Britse televisieprogramma Most Haunted onderzoek doen naar de geesten die er zouden spoken.