Blauwbrug

Een brug in Parijse stijl

De Blauwbrug voert het verkeer over de Amstel tussen de Amstelstraat en het Waterlooplein. Het is een stenen brug met drie doorvaartopeningen voor boten, en hij is veel rijker versierd dan de meeste eenvoudige bruggen in het centrum. Hij ligt in de open lucht, is gratis, en je kunt hem op elk uur oversteken.

Het ontwerp leent van Parijs. De stad wilde hier iets groots, en de architect Bastiaan de Greef en zijn assistent Willem Springer namen de Pont Alexandre III als voorbeeld. Als je op de stoep staat, begrijp je waarom mensen over de Seine praten.

Waarom hij blauw heet

De naam is ouder dan de stenen brug. Vanaf ongeveer 1600 stond hier een houten brug, en de bronnen koppelen het blauw aan de oude bruggen van vóór 1883. Volgens één verhaal was de houten brug geverfd in het blauw van de Nederlandse vlag. Volgens een ander hadden de oude bruggen blauwe leuningen. Hoe dan ook, de naam bleef hangen.

Hij kreeg ook andere namen. Koning Willem III wilde hem in 1839 de Sophiabrug noemen, naar zijn vrouw. In het Jiddisch heette hij de Bloubrik, omdat hij een toegang was tot de oude Joodse buurt. De Jiddische gezegden met die naam gaan allemaal over hoe je nooit loskomt van waar je vandaan komt.

Gebouwd voor de show, en daarom bekritiseerd

De huidige brug ging open in 1883, het jaar van de Koloniale Tentoonstelling. De gemeente wilde een tramverbinding en een brug met allure. Zodra hij open was, vonden critici hem te pompeus voor Amsterdam.

Eén detail kwam zonder echte reden uit Parijs mee. Op de Seine waren de zware pijlers nodig om ijsschotsen van de brug weg te duwen. Op de trage Amstel doen ze bijna niets. De bogen moesten wel korter zijn dan die in Parijs. Langere bogen hadden de brug in de zachte grond laten zakken.

In 1938 en 1939 werd de brug verbouwd onder brugarchitect Piet Kramer. IJzeren balken maakten plaats voor beton zodat hij zwaarder verkeer kon dragen, en een deel van de versiering ging verloren. Een restauratie in 1999 draaide die veranderingen terug en gaf de brug zijn blauwe kleur terug.

Op 30 april 1980, de dag waarop Beatrix koningin werd, vochten krakers en de oproerpolitie hier met elkaar. De schrijver A. F. Th. van der Heijden gebruikte die dag voor zijn boek uit 1983, De Slag om de Blauwbrug.

Waar je op moet letten

Begin bij de hoeken. Langs de brug staan acht granieten pylonen, met kalkstenen balustrades ertussen. Elke pylon eindigt in een keizerskroon, dezelfde kroon die op het wapen van Amsterdam staat.

Kijk ook naar de voet van de pylonen. Die heeft de vorm van een scheepsboeg. De lantaarnpalen hebben scheepvaartmotieven, en de lantaarns zelf zijn als kronen gevormd. Hoger op de pylonen vind je zuilen met bladpatronen en uitgehouwen maskers.

Kijk dan langs het water. Aan de ene kant staat de Stopera naast de brug. Stroomafwaarts kijk je ver over de Amstel, een wijds uitzicht dat de verbouwing van 1938 opende. Er rijden nog steeds trams over, dus let op de rails als je foto's maakt.