Magere Brug

Een witte brug over de Amstel

De Magere Brug steekt de Amstel over waar de Kerkstraat overgaat in de Nieuwe Kerkstraat, tussen de Keizersgracht en de Prinsengracht. Het is een dubbele ophaalbrug van wit geverfd hout. De twee brugdelen gaan in het midden omhoog om boten door te laten.

Het is iets kleins, en dat is deel van de charme. Je komt voor het uitzicht langs de rivier, de houten leuningen en het ritme van het scheepvaartverkeer eronder. Amsterdammers noemen het de meest romantische brug van de stad. Het is een geliefde plek voor huwelijksaanzoeken, en volgens de legende blijven geliefden die elkaar op de brug kussen, of er per boot onderdoor varen, voor altijd verliefd.

Waar de naam vandaan komt

Je hoort misschien het verhaal van twee zussen die aan weerszijden van de rivier woonden en een smalle brug bouwden om elkaar elke dag te kunnen bezoeken. Het is een mooi verhaal, maar de stadsarchieven wijzen een andere kant op, en Nederlandse bronnen noemen de zussen pure verzinsels.

In de Gouden Eeuw, rond de stadsuitbreiding van 1663, was hier een brede, monumentale stenen brug gepland. Toen kwam 1672, het Rampjaar, en stortte de economie in. Niemand wilde bouwgrond aan de overkant, en de brug was niet meer nodig. Toen er aan het eind van de eeuw toch een paar huizen verschenen, bouwde de stad alsnog een brug, maar van hout in plaats van steen, en smaller. Mager dus. Die naam is blijven hangen. Dankzij die goedkopere brug hebben we het beeld van vandaag. Vind je het verhaal van 1672 interessant, dan hoort ook de Munttoren bij de bloemenmarkt bij datzelfde jaar.

Brug na brug

De eerste brug hier stamt uit 1691 of kort daarna. Hij heette de Kerkstraatbrug en had 13 bogen. In 1871 was hij zo vervallen dat hij werd afgebroken en vervangen door een brug met negen bogen. Een halve eeuw later was ook die versleten. Piet Kramer tekende verschillende ontwerpen, maar de gemeenteraad wilde iets dat op de oude brug leek. Het resultaat, klaar in 1934, is iets groter en is de brug die je nu ziet. Achter het hout zit een stalen constructie op betonnen palen. In 1969 is het hout vervangen door tropisch hardhout, en sindsdien is de brug meerdere keren hersteld. Sinds 2002 is het een rijksmonument.

Tot 1994 openden twee brugwachters de brug met de hand. Ze trokken aan een ketting om elk brugdeel omhoog te halen en remden het contragewicht af met hun eigen lichaam. De Arbeidsinspectie vond dit te gevaarlijk, en de brug werd geautomatiseerd. Auto's reden er tot 2003 over. Nu gebruiken alleen voetgangers en fietsers de brug.

Waar je op moet letten

Staar vanaf de kade naar de brug en zie de brugdelen omhooggaan. Ze gaan meerdere keren per dag open, al zijn de rondvaartboten laag genoeg om onder de gesloten brug door te glippen. Kijk naar de lantaarns op de brug. Het zijn replica's van die van Jan van der Heyden, wiens straatlantaarns uit de 17e eeuw de eerste van Amsterdam waren.

Kom ook terug als het donker is. 's Avonds wordt de brug met lichtjes getekend. Lange tijd waren het gloeilampen, in 2011 zijn ze vervangen door led. Het effect is hetzelfde: een bleke omtrek boven zwart water, weerspiegeld in de Amstel.

Filmfans herkennen de brug misschien. Hij komt voor in de Bondfilm Diamonds Are Forever uit 1971, waarin een gids op een boot het verhaal van de twee zussen vertelt. Elk jaar op Bevrijdingsdag is er een concert bij de brug.