Groenburgwal

Een gracht met een toren aan het eind

De Groenburgwal is een korte, rustige gracht die de Raamgracht met de Amstel verbindt. Ze loopt parallel aan de Kloveniersburgwal en de Zwanenburgwal, en de toren van de Zuiderkerk steekt erboven uit. De meeste mensen lopen voorbij op de drukkere straten aan weerszijden. Kom je hier, dan krijg je water, oud metselwerk, een houten ophaalbrug en een van de mooist ingekaderde uitzichten van het centrum.

De gracht is op elk uur gratis te bewandelen. Reken op een kwartier, langer als je graag gevels bekijkt.

Laken, verf en een schilder

Tot laat in de 16e eeuw was dit open terrein buiten de vesting bij de Amstel. In 1593 nam de stad het in. Lakenwevers trokken erheen. Ze wasten, kaardden en spinden wol, weefden het, vollen en verfden het en spanden het laken op houten ramen om te drogen. De nabije Raamgracht en Verversstraat zijn naar dat werk genoemd.

Begin 17e eeuw werden delen van de Amstel hier gedempt, en kwam de naam Groenburgwal op. Groenververs vestigden zich aan dit stuk. De Nederlandse bronnen voegen toe dat de westkant, met zijn bomen, alleen om te wonen was, terwijl aan de oostkant, de Verversgracht, de blauwververs zaten.

Rond 1874 schilderde Claude Monet het uitzicht langs de gracht op de Zuiderkerk. Het schilderij hangt in het Philadelphia Museum of Art, dus hier vind je het niet. Maar het uitzicht is er nog, en je ziet makkelijk waarom hij het koos.

Waar je op kunt letten

Begin bij de bruggen. De houten ophaalbrug bij de Staalstraat is de Staalmeestersbrug, brug 227. Aan de kant van de Raamgracht ligt een stenen boogbrug uit de 18e eeuw, brug 226. Samen geven ze de gracht haar vorm.

Lees dan de huizen. Op nummer 30 vertellen tegelpanelen in de gevel over de St. Vincentius Tusschenschool. Nummer 42 is de Christuskerk, een van de eerste neogotische kerken van het land. In 1829 werd een deel van de oude lakenhal 't Staalhoff in die stijl voor haar herbouwd, en dat verbindt de kerk met de wevers.

Nummer 44 werd rond 1650 gebouwd door het zijdeweversgilde als keurhal. In 1857 maakte de Universiteit van Amsterdam er een scheikundig laboratorium van. Jacobus van 't Hoff, de eerste winnaar van de Nobelprijs voor de Scheikunde, gaf hier van 1878 tot 1891 les en deed er onderzoek. In 2021 werd het gebouw uitgeroepen tot Nationaal Chemisch Erfgoed.

Nummer 56 dateert van 1720 en is gebouwd in Lodewijk XIV-stijl. Vier generaties van de familie Serné dreven er zo'n anderhalve eeuw een kostuumverhuurbedrijf. De Vereniging Hendrick de Keyser heeft het in deze eeuw gerestaureerd. In nummer 61 vond men beschilderde plafonds uit 1633. Aan de overkant van de gracht dateert de moderne jeugdherbergvleugel op nummer 32 tot 34 uit 1956.

Twee dagen filmset

In 1987 werd een deel van de gracht twee dagen lang omgebouwd tot een versie van de Wallen. Voor de film Amsterdamned was daar een scène nodig, en filmen op de echte Wallen mocht niet. Dus de rustige Groenburgwal nam het over. Als je er nu staat, is het moeilijk voor te stellen, en dat is een deel van de charme.

Ga staan waar het water een bocht maakt en kijk naar de Zuiderkerk. Baksteen, bomen, weerspiegelingen en de toren: het beeld dat Monet schilderde is er nog, om in te lopen. Wil je daarna nog een grachtenhoek zien, dan ligt het Huis aan de Drie Grachten drie minuten lopen verderop.