Tegeltableau in de Cuyperspassage

Een zee van schepen onder de sporen

De meeste mensen lopen met haast door Amsterdam Centraal. Ze zoeken een perron, een tram of de pont. Maar weinig mensen vertragen in de Cuyperspassage, de passage die onder het station door loopt. Dat is jammer. De muren zijn hier bedekt met blauwwitte tegels, tienduizenden, en samen vormen ze één lang beeld van een zee vol schepen.

Het kost niets en duurt hooguit tien minuten. Het is ook een goede eerste stop in de stad. Je komt aan als reiziger en loopt weg met een beetje kennis over waar het geld van Amsterdam vandaan kwam.

Waarom tegels, en waarom schepen

Blauwwitte tegels zijn de stijl die mensen met Delft verbinden, en ze horen al sinds de Gouden Eeuw bij Nederlandse huizen. Schepen waren een van de favoriete onderwerpen. De handel kwam over zee binnen, en bijna al het andere ook. Een tegel met een zeilschip erop zei iets waars over het land.

De passage neemt die oude gewoonte van wandtegels en vergroot haar tot de maat van een tunnel. Het past ook bij het gebouw boven je. Station Centraal werd in 1889 geopend en is ontworpen door Pierre Cuypers, die ook het Rijksmuseum ontwierp. De passage draagt zijn naam. Het station staat op kunstmatige eilanden in het IJ, dus je loopt onder een gebouw dat staat waar vroeger open water was. Een zee op de muur is hier dan ook een passende vondst.

De schepen wijzen ook naar het verhaal van de haven. De binnenplaats van het West-Indisch Huis ligt op korte loopafstand, en daar besloot de West-Indische Compagnie Nieuw Amsterdam te stichten, de stad die we nu New York noemen.

Waar je op kunt letten als je er staat

Loop één keer de hele lengte door zonder te stoppen, om het geheel te zien. Loop daarna terug en neem er de tijd voor.

Trek je eerst goed terug van de muur. Van een afstand vloeien de tegels in elkaar over en lijkt de scène op één schilderij. Ga dan dichtbij staan. Dan zie je dat het uit losse vierkantjes bestaat, en dat het beeld pas ontstaat als je op de juiste afstand staat.

Kies één schip en volg het met je ogen langs de muur. Kijk hoe de romp in het water ligt en hoe de golven eromheen zijn getekend. Merk op hoeveel van het beeld uit water bestaat. De zee is net zo goed het onderwerp als de schepen.

De passage is ook gewoon een doorgaande route, en fietsers gebruiken hem ook. Wil je stilstaan om te kijken, stap dan opzij en let op wat er achter je gebeurt. Buiten de spits heb je de muur bijna voor jezelf.