DiscoverAround

MONUMENT

Nationaal Slavernijmonument

Amsterdam · Monument · Gratis

Het monument in het Oosterpark voor de afschaffing van de slavernij, op 1 juli het middelpunt van Keti Koti.

★ 4,5 Google

Een plek om te herdenken

Het Nationaal Slavernijmonument in het Oosterpark herdenkt de afschaffing van de slavernij en is op 1 juli het middelpunt van Keti Koti. In 2023 bood koning Willem-Alexander hier formeel zijn excuses aan voor de Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij en de slavenhandel, en voor de gevolgen daarvan voor generaties mensen. Die toespraak werd onderdeel van de geschiedenis die zich rond dit monument blijft vormen.

Kom de figuren bekijken, maar leer ook een plek kennen waar herdenken een openbare vorm krijgt. Het nabijgelegen Wereldmuseum Amsterdam verbindt voorwerpen en tentoonstellingen met het koloniale verleden van zijn gebouw. Hier in het park brengen het beeldhouwwerk, de ceremonies en persoonlijk verdriet die geschiedenis naar buiten.

De hekken in 2002

De onthulling op 1 juli 2002 legde een pijnlijke scheiding bloot. Koningin Beatrix en genodigde hoogwaardigheidsbekleders stonden binnen de hekken. Daarbuiten protesteerden nazaten van tot slaaf gemaakte mensen omdat ze van de ceremonie werden weggehouden. Een monument dat hun geschiedenis moest erkennen, werd buiten hun bereik ingewijd.

Nadat de koningin was vertrokken, gingen de hekken open. Honderden Surinamers liepen naar het beeld en raakten het voorzichtig aan. Een vrouw pakte de microfoon en zong. Houd die opeenvolging in gedachten als je hier staat: na de officiële onthulling volgde een andere ontmoeting, uitgedrukt in aanraking en zang in plaats van toespraken. Dat helpt te begrijpen waarom dit meer is dan iets om te fotograferen.

Bekijk het als een schip

Beeldhouwer Erwin de Vries plaatste de drie taferelen van het monument zo dat ze een schip oproepen. Begin bij de geketende figuren achteraan. Zoek daarna de figuur die zich bij de poort bevrijdt. Kijk tot slot naar de hoog oprijzende vrouw op de boeg. De compositie beweegt van gevangenschap naar bevrijding, waarbij de vrouw die beweging naar voren richt.

De Vries zei dat het ontwerp hem maar drie uur had gekost en beschreef het als een spirituele ervaring. Neem de tijd om vanuit verschillende hoeken te kijken, in plaats van het werk alleen van voren te bekijken. Let op de samenhang tussen de dicht opeengepakte, geketende figuren, de poort en de vrouw vooraan. Het schip wordt duidelijker als je die delen samen bekijkt.

Wie het podium op gaat

Bij de Keti Koti-herdenking van 2013 had De Vries geen plek gekregen in het officiële programma. Toch liep hij het podium op. Ceremoniemeester Humberto Tan moest improviseren toen de beeldhouwer een plaats opeiste in de plechtigheid rond zijn eigen werk.

Dat jaar begon ook een blijvende rituele aanwezigheid. Danseres Vanessa Felter begeleidde voor het eerst wintipriesteres Marian Markelo en droeg daarbij het Kabra-vooroudermasker. Markelo goot water uit een kalebas als plengoffer voor de voorouders. Het masker wordt nog steeds bij rituelen gebruikt.

Deze momenten horen net zo goed bij het verhaal van het monument als de onthulling. Kijk nog eens naar de overgang van ketenen naar vrijheid. Rond die stilstaande figuren zijn mensen de herdenking een stem, een gebaar en een plek blijven geven.

Goed om te weten

  • Loop door het Oosterpark naar het monument.
  • Reken op ongeveer zes minuten lopen vanaf het Wereldmuseum Amsterdam.
  • Houd op 1 juli bij je bezoek rekening met de Keti Koti-herdenking.
  • Loop om het beeld heen om de driedelige compositie te volgen.

Wat mensen zeggen