DiscoverAround

VERBORGEN PAREL

Luthers Hofje

Arnhem · Verborgen parel · Gratis

Een klein hofje met voormalige armenwoningen in Klarendal, rond 1860 gebouwd voor ouderen, met bescheiden huizen en een plaquette bij de ingang die herinnert aan de lutherse geschiedenis.

Een hofje met een lang geheugen

Op 20 juni 2010 vierde Luthers Hofje zijn 150ste verjaardag met oude muziek, verhalen en onverwacht bezoek van oud-bewoners. Dominee Klaas Touwen onthulde bij de ingang een informatiebord over de geschiedenis. Het verbond twee momenten met anderhalve eeuw ertussen: dominee Schröder had in 1860 de eerste steen gelegd. Begin bij dat bord. De geschiedenis van dit kleine hofje wordt niet alleen verteld door de gebouwen, maar ook door mensen die terugkeren naar de plek waar ze ooit woonden.

Je bent in Klarendal, net ten noorden van de spoorlijn Arnhem–Leeuwarden, en niet tussen de winkelstraten van de binnenstad. Vanaf de ruiter op het Jansplein is het ongeveer zes minuten lopen; vanaf de AKU-fontein op het Velperplein ongeveer acht. De wandeling brengt je bij een bescheiden groep voormalige armenwoningen, gebouwd om ouderen onderdak te bieden.

Ontworpen door gemeenteleden

De Evangelisch-Lutherse Kerk stichtte het hofje rond 1860, het jaartal dat op de eerste steen staat. De grond was van het burgerweeshuis geweest. Er kwam geld beschikbaar toen kerkelijk bezit bij de Rijnpoort werd onteigend. Zo hielp bezit elders in Arnhem om hier woningen mogelijk te maken.

De ontwerpers waren niet zomaar mensen die van buitenaf waren aangetrokken. Traanboer was smid en Beijer timmerman, en beiden behoorden tot de lutherse gemeente. Ze ontwierpen de huizen in overleg met stadsarchitect Hendrik Jan Heuvelink. Hun beroepen geven de geschiedenis van deze kleine huizen iets persoonlijks: gemeenteleden hielpen de woningen vorm te geven die hun kerk aanbood.

Oorspronkelijk waren er 22 woningen. In de loop van de tijd werden dat 13 adressen. Houd bij het rondkijken dat vroegere, dichter bewoonde hofje in gedachten, in plaats van aan te nemen dat elk huidig adres overeenkomt met een oorspronkelijke woning.

Een pomp, een portier en was op het gras

Toen de gemeente het hofje in 1860 bouwde, woonde er een portier. Het was onder meer zijn taak om op de netheid te letten. Er waren ook een gezamenlijke waterpomp en een grasveldje waar de was werd gebleekt.

Die details helpen je het hofje voor te stellen als een plek waar het huishouden volop draaide. Er moest water worden gehaald, de was had ruimte nodig en er werd op de netheid toegezien. De open ruimte tussen de huizen hoorde bij het dagelijks leven en was niet alleen een mooi uitzicht vanuit de ramen.

Kijk naar achteren

In 1890 waren er rondom het hofje andere gebouwen verrezen. Dat jaar werden achterin buitenprivaten toegevoegd. Ze zijn daar nog steeds te zien: een tastbare herinnering aan voorzieningen die bij de meeste huizen zijn verdwenen.

Kun je ernaar kijken zonder bewoners te storen, sta dan even stil bij deze kleine gebouwtjes. Samen met het bord bij de ingang en de huizen vertellen ze een opvallend compleet verhaal: wie de woningen beschikbaar stelde, wie er volgens gezamenlijke regels woonde en hoe de praktische kanten van het dagelijks leven een plek kregen in dit kleine hofje.

Goed om te weten

  • Loop naar Klarendal, net ten noorden van het spoor.
  • Reken op ongeveer acht minuten lopen vanaf het Velperplein.
  • Kom bij daglicht om het bord bij de ingang te lezen.
  • Praat zacht en respecteer de ramen en deuropeningen van bewoners.
  • Bekijk de oude privaten alleen als je daarbij niemand stoort.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen