DiscoverAround

VERBORGEN PAREL

Agnietenkapel

Arnhem · Verborgen parel · Gratis

Een voormalige kloosterkapel vlak bij het centrum van Arnhem, met een König-orgel uit 1777 dat uit Nijmegen kwam en een geredde windhaan die nu binnen wordt bewaard.

★ 4,4 Google

De haan die thuiskwam

De Agnietenkapel is de oude kapel van het Arnhemse Agnietenklooster, net buiten het centrum. Een van de bijzonderste bewaard gebleven voorwerpen stond tientallen jaren bij iemand thuis. Na het bombardement in 1944 zag een voorbijganger kinderen bij de kerk spelen met de naar beneden gevallen windhaan. Hij nam hem mee naar huis. Na een oproep in 1983 meldde hij zich en bracht hij de haan terug. Die ging niet terug de toren op, maar kreeg een plek binnen in de kerk.

Dat is een goede reden om bij deze voormalige kloosterkapel verder te kijken dan de buitenkant. De geschiedenis leeft voort in voorwerpen die zijn gered, verstopt of van elders hierheen gebracht. De haan is het meest letterlijke voorbeeld: iets wat bedoeld was om boven op het gebouw te staan, werd een getuige van de verwoesting ervan.

Je bent hier maar twee minuten lopen van Musispark en ongeveer drie minuten van de Eusebiuskerk. Let hier vooral op de kleinere voorwerpen en de mensen erachter.

De zusters en hun bezittingen

Twee vrouwen van wie de naam bekend is, maken de kloostergeschiedenis tastbaar. Tussen 1541 en 1570 schreef zuster Alberta van Middachten een boek over voor de ziekenzaal. Een inscriptie legde een duidelijke regel vast: niemand mocht het boek meenemen zonder toestemming van het hoofd van de ziekenzaal. Het is een klein maar veelzeggend inkijkje in het dagelijks leven in het klooster. Dit boek was bestemd voor een bepaald deel van de gemeenschap, en iemand moest erop toezien dat het daar bleef.

Een later document vertelt een onrustiger verhaal. In 1597 schreef de overste, zuster Geertruydt, aan Sasbout Vosmeer over invallen in het klooster. Ze beschreef hoe de zusters hun heiligste voorwerpen op een zolder hadden verstopt, zodat hervormers ze niet konden vernielen of meenemen.

Houd die twee verhalen in gedachten als je de kapel bekijkt. Het ene gaat over zorgvuldig omgaan met bezittingen in het dagelijks leven; het andere over het beschermen ervan tijdens religieuze onrust. Er is geen groots monument nodig om de zusters dichtbij te brengen. Hun eigen geschriften geven de details.

Een orgel met een ander thuis

Ook het orgel heeft een eigen reddingsverhaal. Carl Philipp König bouwde het in 1777 voor de Waalse kerk in Nijmegen. Het werd gered voordat dat gebouw in de oorlog zwaar beschadigd raakte, en kwam in 1958 naar Arnhem.

Vóór de komst ervan werden de diensten hier begeleid door een bioscooporgel uit het Luxor-theater. Denk eens aan die onverwachte vervanger wanneer je naar het huidige instrument kijkt. De muziek in deze kerk ging door met een instrument uit een heel andere omgeving, voordat het oudere kerkorgel uit Nijmegen kwam.

Als je naar binnen gaat, vraag dan naar het König-orgel en de teruggebrachte windhaan. Ga er niet van uit dat de haan die je zoekt op het dak staat. Zijn verhaal eindigt binnen, terwijl dat van het orgel in een andere stad begint. Samen met de verhalen van de zusters vertellen deze voorwerpen hoe mensen besloten wat ze wilden veiligstellen.

Goed om te weten

  • Vanaf Musispark loop je hier in ongeveer twee minuten naartoe.
  • Neem de tijd om binnen te kijken, in plaats van alleen langs de buitenkant te lopen.
  • Vraag naar de teruggebrachte windhaan en het König-orgel.
  • Praat zachtjes als er een dienst bezig is.

Wat mensen zeggen