DiscoverAround

BEZIENSWAARDIG

Eusebiuskerk

Arnhem · Bezienswaardigheid · Gratis

De grootste kerk van Arnhem, na de oorlog herbouwd, met hertogelijke grafmonumenten, een schemerige crypte en een torenlift naar glazen balkons met uitzicht over de stad en de Rijn.

★ 4,5 Google

Een kerk met een oneerbiedige toren

De Eusebiuskerk is de grootste kerk van Arnhem, maar een paar van de kleinste figuren vertellen het minst plechtige verhaal. In 1962 plaatste beeldhouwer Henk Vreeling Disneyfiguren en Nederlandse stripfiguren op de herbouwde toren. Dominee G. C. Foeken maakte bezwaar. Als antwoord gaf Vreeling een van de zeven dwergen het gezicht van de dominee. Denk aan die ruzie als je omhoogkijkt: op deze toren wonen niet alleen heiligen.

De kerk, ook wel de Grote Kerk genoemd, staat naast het Duivelshuis, nog zo’n gebouw met bijzondere gebeeldhouwde gezichten. Het loont om de kerk van binnen en van buiten wat langer te bekijken. Beneden liggen hertogelijke grafmonumenten, boven zijn glazen balkons, en de wederopbouw van het gebouw is onlosmakelijk verbonden met de oorlogsgeschiedenis van Arnhem.

Begrafenissen die anders liepen dan gepland

Een eerdere kerk op deze plek was gewijd aan Sint-Maarten. Nadat er begin vijftiende eeuw relieken van Sint-Eusebius naar Arnhem waren gekomen, besloot de stad die kerk te vervangen. Arnold van Egmond legde in 1452 de eerste steen. In de eeuw daarna maakte het oude gebouw geleidelijk plaats voor de nieuwbouw.

Zoek binnen naar het grafmonument van hertog Karel van Gelre. Toen hij in 1538 overleed, had hij gevraagd om in het klooster Monnikenhuizen begraven te worden. Het Arnhemse stadsbestuur liet zijn grafmonument in plaats daarvan in de Eusebiuskerk plaatsen. Zijn hart ging naar een andere Arnhemse kerk; het klooster kreeg zijn ingewanden. Het monument herinnert aan een begrafenis die tegen zijn wens in werd geregeld.

Bij een andere begrafenis hoorde een opdracht die al even weinig uithaalde. In 1702 betaalde de Gelderse kanselier Georg Ripperda de kerk om ervoor te zorgen dat zijn grafkelder nooit geopend zou worden. Eeuwen later werd die bij toeval ontdekt. Zijn koperen kist staat er nog steeds.

Een kerkdienst onderbroken door de strijd

Op 17 september 1944 begon de Slag om Arnhem tijdens een kerkdienst. De gemeente zong het Wilhelmus bij het oude orgel. Later verwoestten beschietingen en brand het instrument en brandde de kerk uit.

De gevechten concentreerden zich rond de Rijnovergang die nu bekendstaat als de John Frostbrug. Daar vochten Britse troepen onder luitenant-kolonel John Dutton Frost tegen Duitse troepen. De beschadigde kerk werd ook een plek van gevangenschap. In september 1944 hielden Duitse troepen hier gevangengenomen Britse militairen vast, onder wie majoor Freddie Gough. De gevangenen wachtten zonder eten of water, terwijl er puin van het dak en de muren viel.

De door het vuur verzwakte toren stortte later in. Architect Berend Tobia Boeyinga leidde de restauratie van de kerk tussen 1946 en 1961. Wat je vandaag ziet, is dus zowel een middeleeuwse kerk als het resultaat van een ingrijpende naoorlogse wederopbouw.

Boven de daken, onder de vloer

De torenlift, die in 1994 werd geplaatst, brengt bezoekers langs de klokken omhoog naar het uitzicht over Arnhem en de Rijn. In 2018 kwamen er twee glazen uitkijkbalkons bij. Stap erop als je geen last hebt van hoogtevrees: door de doorzichtige vlakken hoort ook de diepte bij het uitzicht.

Beneden laat de grafkelder je een heel andere kant van het gebouw zien. Er is weinig licht en in de grafruimten zijn menselijke resten zichtbaar. Neem de tijd en verwacht geen felverlichte tentoonstelling. Met de graven, de herbouwde toren en Vreelings stripfiguren bewaart de kerk heel verschillende manieren waarop Arnhem met zijn verleden is omgegaan.

Goed om te weten

  • De kerk staat naast het Duivelshuis.
  • Kies helder weer voor het uitzicht vanaf de toren.
  • Neem de tijd voor zowel de toren als de grafkelder.
  • In de grafkelder is weinig licht en zijn menselijke resten zichtbaar.
  • De glazen balkons kunnen onprettig zijn als je hoogtevrees hebt.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen