DiscoverAround

VERBORGEN PAREL

Duivelshuis

Arnhem · Verborgen parel · Gratis

Een zestiende-eeuws stadskasteel aan de Koningstraat, met gebeeldhouwde saters op de rijkversierde gevel en een rij heersers waartussen ook de vroegere eigenaar, veldheer Maarten van Rossum, staat.

★ 4,3 TripAdvisor

Waarom hier duivels staan

Kijk omhoog bij het Duivelshuis aan de Koningstraat en je ziet de wezens waaraan dit zestiende-eeuwse stadskasteel zijn naam dankt. Het zijn saters, maar in plaatselijke verhalen werden het duivels. Volgens een legende wilde Maarten van Rossum, die het huis in 1543 liet verbouwen, de straat voor zijn huis met zilveren munten plaveien. Het Arnhemse stadsbestuur verbood dat. Uit wraak zou hij duivelse figuren op zijn huis hebben laten plaatsen om bestuurders en inwoners schrik aan te jagen.

Dat is een legende, geen verklaring die door het beeldhouwwerk wordt bewezen. Maar het is een mooie aanleiding om naast de Eusebiuskerk stil te staan bij een gebouw waarvan de gevel nog altijd de aandacht trekt. De andere naam, Maarten van Rossumhuis, herinnert aan de legeraanvoerder die er zijn thuis van maakte.

Bekijk de gezichten van links naar rechts

Van Rossum kocht het huis in 1539, na de dood van de vorige eigenaar, hertog Karel van Gelre. De bronnen verschillen over de verbouwingsdata: de algemene geschiedenis noemt 1543, terwijl Mijn Gelderland in de beschrijving van de gevel 1545–1546 aanhoudt.

Kijk boven de ramen niet alleen naar de saters, maar ook naar de zes figuren tussen de dakkapellen. Van links naar rechts stellen ze Maximiliaan van Oostenrijk, Filips de Schone, Karel V, Karel van Egmond, Willem van Gulik en, helemaal rechts, Van Rossum zelf voor. Het is een vertoon van heersers en macht, waarbij de legeraanvoerder zichzelf in hun gezelschap plaatst.

Mijn Gelderland wijst ook op een kleinere beeltenis van Van Rossum boven de hoofdverdieping. Die komt overeen met een origineel beeld dat in het gebouw is gevonden. Neem even de tijd om beide versies te ontdekken, in plaats van het bij de eerste paar gebeeldhouwde gezichten te laten.

Een kelder tijdens de slag

In september 1944, tijdens de Slag om Arnhem, bezetten SS-korporaal Horst Weber en zijn mannen het Duivelshuis. Onder hen verzorgde een gevangengenomen Britse arts in de kelder gewonde Duitse soldaten en Britse krijgsgevangenen. Hij werkte met de EHBO-sets van de soldaten.

Tijdens Operatie Market Garden werden gevangengenomen Britse parachutisten in die kelders vastgehouden. De gevechten verwoestten een groot deel van de Arnhemse binnenstad, maar het Duivelshuis bleef vrijwel ongeschonden. Na de oorlog werden de kelders een plek van herinnering voor veteranen, familieleden en anderen die bij de slag betrokken waren.

Dit verhaal verbindt het rijkversierde bestuursgebouw met de gevechten rond de huidige John Frostbrug. Als je buiten staat, bedenk dan dat achter de gebeeldhouwde gevel ooit een geïmproviseerde plek voor gevangenschap en medische zorg schuilging.

Het huis van de burgemeester

Arnhem kocht het gebouw in 1828 en nam het in 1830 in gebruik als stadhuis. De werkkamer van de burgemeester bevindt zich hier nog altijd. Sinds 1830 worden vertrekkende burgemeesters volgens traditie geëerd met een speciaal gemaakt glas-in-loodraam in die kamer.

Eén raam herinnert aan François Pels Rijcken, burgemeester van 1872 tot 1884. Het werd tussen 1900 en 1905 geplaatst en toont zijn familiewapen met twee zwarte figuren. Onderzoek dat Erfgoed Gelderland in 2024 publiceerde, heeft niet kunnen vaststellen waarom de familie voor die afbeelding koos. Die onzekerheid doet ertoe: de afbeelding is gedocumenteerd, maar naar de bedoelde betekenis moet je niet gissen.

Buiten draait het om de gevel. Laat je blik nog eens van de saters naar Van Rossum helemaal rechts gaan: dit is zowel een in steen uitgehouwen machtsvertoon van een legeraanvoerder als een gebouw van waaruit Arnhem nog steeds wordt bestuurd.

Goed om te weten

  • Je vindt de gevel aan de Koningstraat, naast de Eusebiuskerk.
  • Kom bij daglicht om de gebeeldhouwde figuren goed te kunnen zien.
  • Kijk tussen de dakkapellen en daarna boven de hoofdverdieping.
  • Deze tips zijn voor het bekijken van de buitenkant; de burgemeesterskamer en de kelders liggen binnen.

Wat mensen zeggen