VERBORGEN PAREL
AKU-fontein
Een fontein op het Arnhemse Velperplein, met Shinkichi Tajiri’s libelleachtige sculptuur die boven het water zweeft en een pergola die het geheel omlijst.
Een bedrijfscadeau aan Arnhem
De AKU-fontein op het Velperplein was een verjaardagscadeau aan de stad. In 1961 opende prins Bernhard de fontein namens AKU, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het bedrijf. Wat begon als een jubileumgeschenk van een industriebedrijf, werd een plek voor studentenceremonies, tijdelijke beelden en een uitgesproken boodschap over wiens werk respect verdient.
Je staat in het centrum van Arnhem, op ongeveer een minuut lopen van de ronde Koepelkerk en twee minuten van de gele rijder op het Jansplein. Maar neem ook de tijd voor de fontein zelf. Er zijn verschillende dingen om te bekijken: het beeld boven het water, de pergola en de verhalen die horen bij de ruimte eromheen.
De libelle boven het water
Begin bij het beeld van Shinkichi Tajiri uit 1961. De officiële titel is ‘The Explosive Forces of Nature’. Arnhemmers gaven het al snel een kortere, liefkozende naam: ‘Libelle’. Beide namen helpen je om naar het beeld te kijken. De ene laat je denken aan kracht en beweging, de andere aan een dier dat boven het water zweeft.
Loop eromheen in plaats van op je eerste indruk af te gaan. Bekijk de omtrek van verschillende kanten en doe dan genoeg stappen achteruit om het beeld en de fontein samen te zien. De bijnaam hoort bij de plaatselijke geschiedenis van het werk, maar is niet de officiële titel. Met beide namen in je achterhoofd kun je hetzelfde beeld op twee heel verschillende manieren bekijken.
Een bijl, een spade en een piano
Op 29 juni 1962 kwamen hier 27 afgestudeerde bosbouwstudenten per vrachtwagen aan, onder politiebegeleiding. Om het einde van hun studie te markeren, begroeven ze naast de fontein een bijl en een spade. Over het gat legden ze een tegel met de tekst ‘Arnhem Dank – Roest Rustig – MBCS ’62’. Het was een afscheid van hun studententijd, met het gereedschap van hun opleiding.
In 1977 voegde kunstenaar Klaas Gubbels iets al even onverwachts toe naast de fontein: een piano die onder een enorme tafel hing. Het werk werd geplaatst voor een Beethovenfestival en in 1982 weer weggehaald. Stel je die opstelling voor terwijl je hier staat. De fontein was niet alleen een voltooid monument, maar ook een plek waar andere kunstenaars iets vreemds en tijdelijks konden toevoegen.
Woorden boven de pergola
In 2021 plaatste kunstenaar Olu Oguibe de woorden ‘Sexwork is honest work’ in enorme neonletters boven de pergola van de fontein. Zijn uitgangspunt was de moord op sekswerker Nokuphila Kumalo in Kaapstad. De uitspraak bracht haar verhaal en de vraag naar respect voor sekswerkers naar dit openbare plein.
Kijk omhoog naar de pergola en stel je voor hoe groot die woorden erboven waren. De ingreep van Oguibe hoort net zo goed bij de geschiedenis van de fontein als de koninklijke opening en het begraven gereedschap. Samen maken deze gebeurtenissen de fontein meer dan een jubileumgeschenk: het is een plek die Arnhem steeds weer heeft gebruikt om in het openbaar iets te zeggen.
Goed om te weten
- Je vindt de fontein op het Velperplein in het centrum van Arnhem.
- Vanaf de Koepelkerk is het ongeveer een minuut lopen.
- Kom bij daglicht om Tajiri’s beeld van verschillende kanten te bekijken.
- Neem de tijd om rond de fontein te lopen en omhoog te kijken naar de pergola.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









