VERBORGEN PAREL
West-Indisch Huis
Hier besloot de West-Indische Compagnie Nieuw-Amsterdam (New York) te stichten; op de binnenplaats staat Peter Stuyvesant.
Waar het fort op Manhattan begon
In 1625 kwamen de bestuurders van de West-Indische Compagnie bijeen in het West-Indisch Huis en gaven ze opdracht om op Manhattan een fort te bouwen. Tot slaaf gemaakte Afrikanen bouwden Fort Amsterdam, en daaromheen groeide Nieuw-Amsterdam. Die nederzetting werd New York. Hier, op deze kleine Amsterdamse binnenplaats, zie je het begin van die bekende stad in een ander licht: een besluit dat hier in een vergaderkamer werd genomen en aan de overkant van de Atlantische Oceaan met dwangarbeid werd uitgevoerd.
Het huis staat aan de Herenmarkt, tussen de Haarlemmerstraat en de Brouwersgracht. Trek een kwartier uit om het gebouw en de monumenten op de binnenplaats te bekijken. De band met New York staat niet alleen in de geschiedenisboeken. Hier wordt die zichtbaar gemaakt door een bronzen gouverneur en een in steen gehouwen stadssilhouet.
Een compagniehof onder vuur
Het gebouw begon in 1617 als vleeshal, met daarboven een wachtruimte voor de schutterij. De West-Indische Compagnie huurde het in 1623. Tijdens die huurperiode werden rond de binnenplaats twee vleugels toegevoegd, waardoor het gebouw drie keer zo groot werd. Dit was een handelshoofdkantoor, heel iets anders dan een liefdadigheidshofje zoals het Karthuizerhof.
In februari 1629 kwamen zeelieden en soldaten hier verhaal halen over hun aandeel in het Spaanse zilver dat Piet Hein had buitgemaakt. Toen de poort werd vergrendeld, gingen ze die met bijlen te lijf. Ze sleepten zelfs een kanon aan, maar konden geen buskruit vinden. Stel je die confrontatie bij de ingang voor en kijk dan over de binnenplaats naar de vertrekken waar de bestuurders vergaderden.
De compagnie bleef hier tot 1647, toen geldproblemen haar dwongen te verhuizen naar een pakhuis aan het IJ. Later werd het huis een herenlogement en in 1825 een tehuis voor wezen en ouderen. Tijdens dat latere gebruik werd de hoge stoep voor de ingang verwijderd en de gevel gepleisterd.
De brand en de herbouw
Op 16 december 1975 schoten kinderen die met vuurwerk speelden een vuurpijl in een zolder vol textielvoorraad. Het huis vloog in brand. De volgende ochtend lag de Herenmarkt bezaaid met half verschroeid ondergoed uit de opgeslagen voorraad. Het is een opvallend huiselijk beeld bij een gebouw dat verbonden is met overzeese macht en handel.
Het jaar daarop werd een stichting opgericht om het huis te restaureren en te beheren. De restauratie duurde van 1978 tot 1981 en kostte 12 miljoen gulden. Kijk niet alleen naar de binnenplaats, maar ook omhoog naar de daklijn: het gebouw dat je ziet is bewaard gebleven dankzij een ingrijpende herbouw, niet doordat het onaangeroerd bleef.
Stuyvesant en het stadssilhouet in steen
Zoek de fontein met het bronzen beeld van Peter Stuyvesant, gemaakt door Hans Bayens. In 1646 werd Stuyvesant in dit huis beëdigd, nadat hij naar Amsterdam was teruggekeerd met een been dat bij een aanval op Sint Maarten gewond was geraakt. Hij werd gouverneur van Nieuw-Nederland. Het beeld kijkt uit op de kamer waar de bestuurders van zijn compagnie ooit vergaderden. Dat geeft zijn plek op de binnenplaats een bijzondere betekenis.
Zoek daarna de gevelsteen met het silhouet van Nieuw-Amsterdam. De Amerikaanse ambassadeur C. Howard Wilkins Jr. onthulde hem in 1991. De steen is gemaakt door Hans ’t Mannetje en was een geschenk van het Peter Stuyvesant Ball in New York.
Tegenwoordig zitten er kantoren in het huis en worden er congressen, bruiloften en andere evenementen gehouden. Ook het John Adams Institute is hier gevestigd. Het werd in april 1987 opgericht om de Nederlands-Amerikaanse culturele uitwisseling te bevorderen. Met het beeld, het stadssilhouet en de voormalige vergaderkamer houdt de binnenplaats die trans-Atlantische band duidelijk in beeld.
Goed om te weten
- Vanaf Centraal Station loop je er in ongeveer tien minuten naartoe.
- Je vindt het huis aan de Herenmarkt, tussen de Haarlemmerstraat en de Brouwersgracht.
- Kom bij daglicht om het beeld en het uitgehouwen stadssilhouet te bekijken.
- Houd de ingangen vrij: in het gebouw zitten kantoren en evenementenruimtes.
- Bekijk de daklijn vanaf het plein voordat je de binnenplaats op gaat.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









