MUSEUM
Verzetsmuseum Amsterdam
Dagelijks leven, collaboratie en verzet in bezet Nederland.
Verzet, exemplaar voor exemplaar
In 1943 begonnen Pieter en Lies van der Burg en de blinde Lida Hoeijenbos een verzetskrant in braille te maken. Elk exemplaar moest met de hand worden geprikt. Het Verzetsmuseum heeft een origineel, met daarnaast een replica die je mag aanraken. Het is een klein voorwerp dat het verzetswerk tastbaar maakt: om mensen van nieuws te voorzien, moest je een manier vinden om het te maken en dat werk vervolgens voor elke lezer opnieuw doen.
Dit museum gaat over het dagelijks leven, collaboratie en verzet in bezet Nederland. Kom voor de persoonlijke verhalen, niet voor een simpele verdeling tussen helden en schurken. Op een klein stukje lopen van ARTIS en bijna naast Micropia nodigt het je uit om de tijd te nemen en stil te staan bij wat mensen echt deden.
De dossiers aan de overkant
Een van de verhalen leidt je direct naar buiten. Op 27 maart 1943 pleegde de verzetsgroep van Willem Arondéus en Gerrit van der Veen een aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister. Het doel was om gegevens te vernietigen waarmee Joden en anderen werden opgespoord. Hier was papierwerk meer dan alleen administratie. Het kon de bezetter helpen mensen te identificeren en te vinden.
Het voormalige bevolkingsregister staat schuin tegenover het museum. Zoek de gedenkplaat naast de ingang. Als je weet wat daar is gebeurd, kijk je vanaf de straat anders naar het gebouw: een heel gewoon ogend pand wordt onderdeel van de geschiedenis die je hier komt begrijpen. De aanslag is ook een duidelijk voorbeeld van verzet tegen het vervolgingsapparaat, in plaats van tegen één persoon.
Keuzes zonder eenvoudige afloop
De tentoonstelling die in 2022 opende, biedt ruimte aan ongemakkelijke verhalen. Politieman Jo Karelse hielp bij de deportatie van Joden en legde vast hoe hij een vrouw van ellende in elkaar zag zakken. Toen politieagenten in 1943 een eed van trouw aan Hitler moesten afleggen, sloot hij zich aan bij het verzet. Zijn latere keuze wist zijn eerdere daden niet uit. Houd bij het lezen van zijn verhaal beide kanten in gedachten.
Zoek ook de bril waarmee verzetsstrijdster Hannie Schaft zich vermomde. Die wordt getoond naast het perspectief van Emil Rühl, de Duitse veiligheidsfunctionaris die haar verhoorde. Zo komen een voorwerp waarmee iemand haar identiteit verborg en de man die haar ondervroeg in hetzelfde verhaal samen. Neem de tijd voor deze onderdelen. Hun kracht zit in de mensen met naam en toenaam en hun daden, niet alleen in de voorwerpen zelf.
Een gebouw met een eigen verleden
Kijk voor je vertrekt omhoog naar de gevel. Het gebouw werd in 1876 gebouwd voor de Joodse zangvereniging Oefening Baart Kunst. Op de voorgevel is nog een davidster te zien. Het is een overgebleven teken van een heel ander gebruik dan dat van het huidige museum.
In 1914 verbouwde Jacques Pimentel het pand tot taxibedrijf. In de uitbreidingen van dat bedrijf is nu een deel van de vaste tentoonstelling ondergebracht. De zalen waar je doorheen bent gelopen, horen dus bij verschillende hoofdstukken uit het Amsterdamse leven: een zangvereniging, een taxibedrijf en een museum over bezetting en verzet. Zoek tot slot die ster op de gevel, een klein detail dat het gebouw zelf verbindt met de verhalen die binnen worden verteld.
Goed om te weten
- Het museum ligt op een klein stukje lopen van ARTIS, bijna naast Micropia.
- Neem de tijd om de persoonlijke verhalen te lezen, niet alleen om de voorwerpen te bekijken.
- Zoek de replica van de verzetskrant in braille die je mag aanraken.
- Let op de davidster op de gevel.
- Het voormalige bevolkingsregister staat schuin aan de overkant; de gedenkplaat hangt naast de ingang.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









