MUSEUM
Nationaal Holocaust Museum
Het nationale museum over de Jodenvervolging in Nederland, geopend in 2024.
Een school die een vluchtroute werd
In 1942–1943 hielpen crèchedirecteur Henriëtte Pimentel en schooldirecteur Johan van Hulst Joodse kinderen over de heg en het hek tussen hun tuinen. Verzetsleden brachten de kinderen vervolgens door de school naar onderduikadressen. Die school is nu het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam. Je stapt een gebouw binnen dat zelf deel uitmaakte van de geschiedenis die het vertelt.
Het museum opende in 2024 en belicht de Jodenvervolging in Nederland. De persoonlijke voorwerpen en foto’s geven je individuele levens om bij stil te staan naast die geschiedenis. Te voet is het ongeveer twee minuten vanaf de Hortus Botanicus en een korte wandeling vanaf Micropia. Neem hier de tijd in plaats van het als een snelle tussenstop te zien.
De baby’s die een inspecteur hoorde
Het reddingswerk was afhankelijk van mensen die besloten in actie te komen. Tijdens een schoolexamen in 1943 hoorde rijksinspecteur Gezina van der Molen baby’s huilen in het gebouw. Van Hulst legde uit wie het waren. Toen ze besefte dat het Joodse kinderen waren, sloot ze zich aan bij het reddingswerk.
Houd die ontmoeting in gedachten terwijl je door de voormalige school loopt. Het gebouw was niet zomaar een decor. Kinderen kwamen erdoorheen op weg naar hun onderduikadres, en een examen bracht een nieuwe helper bij het reddingswerk. Pimentel, van Hulst en van der Molen zijn namen om hier te onthouden: hun beslissingen maken deel uit van de geschiedenis van de plek waar je staat.
Een poederdoos en een hartvormig medaillon
Zoek de poederdoos van Chaja Borzykowski. Haar collega’s lieten die voor haar maken toen anti-Joodse maatregelen in mei 1941 tot haar gedwongen ontslag leidden. Later werd ze vermoord. De poederdoos herinnert zowel aan het verlies van haar werk als aan een gebaar van de mensen die met haar samenwerkten. Neem de tijd om haar naam te lezen, niet alleen om het voorwerp te bekijken.
Een ander klein bezit vertelt het verhaal van Rosa Schlamowitz. Zij vluchtte in 1939 met een kindertransport uit Duitsland. Voor haar deportatie gaf ze haar hartvormige medaillon aan haar pleegzus Lydia om het veilig te bewaren. Dat medaillon ligt nu in het museum. Als je weet waarom Lydia het kreeg, kijk je er anders naar: dit was iets wat Rosa achterliet bij iemand die ze vertrouwde, geen voorwerp dat werd verzameld om een anoniem leven te verbeelden.
Een overlevende naast zijn foto
Tijdens de voorbezichtiging van het museum in 2024 wees overlevende Flip Delmonte op een naoorlogse foto van zichzelf die hij had geschonken. Het Nederlandse verzet had hem als pasgeboren baby in veiligheid gebracht nadat zijn ouders waren opgepakt. Zijn beide ouders werden vermoord.
Zijn foto zorgt voor een ander soort ontmoeting: een overlevende die zijn jongere zelf aanwijst binnen het verhaal van het museum. Samen met de poederdoos en het medaillon is het een reden om bij de afzonderlijke verhalen stil te staan. Kijk goed, lees de namen en volg wat er met ieder persoon gebeurde. Hier kan een klein voorwerp of één foto een hele familiegeschiedenis in zich dragen.
Goed om te weten
- Te voet is het museum ongeveer twee minuten vanaf de Hortus Botanicus.
- Trek ongeveer twee uur uit, zodat je de persoonlijke verhalen kunt lezen.
- Kies een moment waarop je na afloop niet hoeft te haasten.
- Zoek de poederdoos, het hartvormige medaillon en de foto van Flip Delmonte.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









