DiscoverAround

MUSEUM

Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover

Amsterdam · Museum · Betaald

Het Nederlandse uitvaartmuseum, op begraafplaats De Nieuwe Ooster.

★ 4,4 Google

Een portret met een tweede geschiedenis

Uitvaartmuseum Tot Zover, op de Amsterdamse begraafplaats De Nieuwe Ooster, kijkt naar de dood aan de hand van voorwerpen die mensen achterlaten. Eén schilderij laat zien hoe makkelijk hun betekenis kan veranderen. In 2021 ontdekte conservator Jos Deuss dat de halfopen ogen op Nicolaes Maes’ portret van een meisje een negentiende-eeuwse toevoeging waren. Maes had haar rond 1671 met gesloten ogen geschilderd. Het portret was na haar dood gemaakt en toonde dus geen levend kind, zoals het later leek.

In het museum loont het om zo goed te kijken. Een schilderij, een boeket of een urn kan een verhaal bevatten dat je niet meteen ziet. Kom je vanuit Park Frankendael, reken dan op ongeveer acht minuten lopen.

Bloemen van familiehaar

Zoek het boeket in een vergulde notenhouten kast. De bloemen zijn gemaakt van mensenhaar. Johannes Wilhelmus de Hoog kreeg het in 1871 als verjaardagscadeau. In het bloemstuk is haar verwerkt van zowel levende als overleden familieleden. In 1914–1915 werden er nog meer haarbloemen aan toegevoegd.

Die latere toevoegingen zijn belangrijk. Dit was niet zomaar een aandenken dat één keer werd gemaakt en daarna opgeborgen. De familie bleef het tientallen jaren aanvullen. Neem even de tijd om verder te kijken dan het ongewone materiaal en stil te staan bij de aanleiding: een verjaardagscadeau bracht de levenden en de doden samen in één familievoorwerp. De kast laat het zien als iets om te bewaren en te bekijken, niet om te dragen of mee te nemen.

Een gezicht zonder naam

Een ander doodsbedportret heeft een minder duidelijke geschiedenis. Het kwam in 2006 in bruikleen naar het museum en werd lange tijd gezien als een portret van Ignatius van Loyola, de stichter van de jezuïetenorde. Zo’n 150 jaar had het als een geliefd schilderij in een jezuïetenpastorie gehangen. Een tekst uit 2011 lichtte het misverstand toe: noch de afgebeelde persoon, noch de schilder is geïdentificeerd.

Houd die onzekerheid in gedachten als je ernaar kijkt. Dat het schilderij zo lang als een afbeelding van Ignatius werd gezien, hoort bij zijn geschiedenis, ook al klopt die toeschrijving niet. Waar het schedelpoortje van het Zuiderkerkhof zijn onderwerp duidelijk laat zien, vragen deze portretten je om beter te kijken naar wat een afbeelding werkelijk vertelt.

Onder je voeten en in de muur

Kijk niet alleen naar de tentoongestelde voorwerpen. In 2018 vestigde directeur Guus Sluiter de aandacht op een urn van kunstenaar Maria van Kesteren, die onder glas in de museumvloer is geplaatst. Er zitten briefjes in van mensen die betrokken waren bij de bouw van het museum. Ze voorspelden hoe uitvaarten er een eeuw later uit zouden zien. Hier bevat een voorwerp dat bij de doden hoort gedachten voor de toekomst.

Zoek buiten in de muur van het café naar twee naamstenen van Roosenburgh, een buitenhuis dat in de negentiende eeuw werd gesloopt. Het café opende in 2007, tegelijk met het museum. Deze hergebruikte stenen voegen nog een laag herinnering toe aan het gebouw: delen van een verdwenen huis blijven zichtbaar op een plek die draait om wat mensen bewaren.

Goed om te weten

  • Je vindt het museum op begraafplaats De Nieuwe Ooster.
  • Reken vanaf Park Frankendael op ongeveer acht minuten lopen.
  • Neem de tijd om de verhalen achter de voorwerpen te lezen.
  • Kijk omlaag voor de urn onder glas in de vloer.
  • Zoek op de buitenmuur van het café naar de naamstenen van Roosenburgh.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen