BEZIENSWAARDIGHEID
Huis met de Hoofden
Een grachtenhuis uit 1622 met zes stenen hoofden aan de gevel en een verhaal over een dienstmeid en zes inbrekers.
Zes hoofden en een gevaarlijk verhaal
Huis met de Hoofden dankt zijn naam aan de hoofden op de gevel. Kijk omhoog bij dit grachtenhuis uit 1622 aan de Keizersgracht en tel de zes stenen gezichten die het zijn naam gaven. Er hoort een gruwelijke legende bij. In de versie die in 1892 werd opgetekend bij M.A. Ferwerda, betrapt een dienstmeid genaamd Anna inbrekers die door een keukenluik naar binnen komen. Ze onthoofdt er zes en antwoordt hun handlangers met een schorre stem om telkens de volgende naar binnen te lokken.
Er is nog een zevende inbreker. Hij ontsnapt en keert later terug als Anna's aanbidder, uit op wraak. Die laatste wending maakt dit meer dan een eenvoudig verhaal over een vindingrijke dienstmeid. Het is een verhaal om aan te denken als je naar de hoofden kijkt, maar geen gedocumenteerde verklaring voor hoe ze daar terechtkwamen.
Lees de gevel van het huis
Neem een paar minuten de tijd voor de gevel in plaats van alleen snel een foto te maken. Bekijk elk hoofd afzonderlijk en doe dan genoeg stappen terug om de hele voorgevel te zien. Net als de figuren op De Drie Hendricken geven deze gezichten een Amsterdams huis een naam die je ook zonder huisnummer kunt onthouden.
De gevel vertelt nog een verhaal, dit keer over een gast die hier echt verbleef. Zoek de gedenksteen voor de pedagoog Jan Amos Comenius. In 1656 werden zijn huis, boeken en manuscripten in Leszno door oorlog verwoest. Laurens de Geer nodigde hem uit naar Amsterdam, en Comenius verbleef enkele weken in dit huis. De steen maakt van een indrukwekkende grachtengevel een herinnering aan iemand die hier na een enorm persoonlijk verlies aankwam.
Een Rembrandtverkoop die nooit doorging
In 1828 werd voor dit huis een veiling aangekondigd van Rembrandts *De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp*. De verkoop ging niet door. Een koninklijk bevel hield hem tegen, en het schilderij ging in plaats daarvan naar het Mauritshuis in Den Haag.
Dat geeft het gebouw een heel andere band met Rembrandt dan het gedenkteken in de Westerkerk. Hier draait die band om een meesterwerk dat bijna onder de hamer ging. Stel je buiten voor hoe dit huis in een veilingaankondiging werd genoemd, terwijl de toekomst van dat schilderij nog onzeker was.
De schouw die thuiskwam
Ook het interieur heeft een verhaal van vertrek en terugkeer. De marmeren schouw in de grote zaal draagt de wapens van Lodewijk de Geer en zijn vrouw Adrienne Gérard. De schouw werd in 1908 verwijderd en stond jarenlang in het Stedelijk Museum. In 1983 bracht aannemer J. Nieuwenhuizen hem terug naar zijn oorspronkelijke plek.
In 2017 opende Dan Brown hier de Embassy of the Free Mind. Daarna nam hij voor een interview met NRC plaats in een fauteuil naast de 17e-eeuwse schouw. Hij vertelde dat het onderzoek voor zijn romans hem steeds weer naar de collectie van de bibliotheek had gebracht. Als je binnen een kijkje neemt, bedenk dan dat de schouw niet zomaar een oud interieurstuk is dat altijd onaangeroerd is gebleven. Het is een deel van het huis dat is weggehaald en bewust weer is thuisgebracht.
Goed om te weten
- Je vindt het huis aan de Keizersgracht, op ongeveer vier minuten lopen van de Westerkerk.
- Kom bij daglicht om de zes hoofden en de gedenksteen goed te kunnen zien.
- Reken op 15 minuten voor de gevel en de verhalen erachter.
- Doe een paar stappen terug voor de hele voorgevel en houd de stoep vrij.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









