DiscoverAround

BEZIENSWAARDIG

Schreierstoren

Amsterdam · Bezienswaardigheid · Gratis

De haventoren uit de jaren 1480 waar volgens de legende zeemansvrouwen huilden als de schepen vertrokken; Henry Hudson voer hier uit.

★ 4,4 Google

Een toren met een misleidende naam

De huilende vrouw op de Schreierstoren is niet helemaal wie ze volgens het bekende verhaal zou zijn. Zoek de gevelsteen met het jaartal 1569: ze wijst naar een schip tussen golven en zeemonsters. Hier zouden zeemansvrouwen hebben gehuild als hun mannen vertrokken. Maar de gemeente Amsterdam legde in 2024 uit dat de vrouw Amsterdam zelf verbeeldt. De naam van de toren verwijst naar een scherpe hoek, niet naar schreiende vrouwen.

Deze laatmiddeleeuwse haventoren staat op de hoek van de Geldersekade en de Prins Hendrikkade, vlak bij de Sint-Nicolaasbasiliek. De bakstenen muren en het puntdak horen bij een veel ouder havenfront dan de straten eromheen doen vermoeden. Net als bij de nabijgelegen Sint Olofskapel loont het om even stil te staan en de oude stenen te lezen, in plaats van alleen de contouren te fotograferen.

Hudsons vertrek en een late gedenkplaat

Naast de ingang verbindt een gedenkplaat de toren met Henry Hudsons reis uit 1609. Het is een mooie plek om je een vertrekkend schip voor te stellen. Houd wel één onderscheid in gedachten: bij een onderzoek in 2009 vond Ons Amsterdam geen concrete bewijzen dat Hudson precies vanaf deze plek vertrok.

De gedenkplaat heeft ook zijn eigen aankomstdatum verkeerd. Volgens het opschrift werd hij in september 1927 aangebracht. In werkelijkheid kwam hij op 3 november uit New York aan en werd hij de volgende dag, 4 november 1927, geplaatst. Je kijkt naar een herinnering aan een reis, maar ook naar een kleine les in het kritisch lezen van gedenktekens. Zelfs een datum die in een plaat is gegoten, kan controle nodig hebben.

Nog een reis boven de deur

Kijk nu boven de hoofdingang. Een aparte gedenksteen herinnert aan de eerste reis van Cornelis de Houtman en Pieter Dirkszoon Keyser naar Oost-Indië, die in 1595 begon. Beeldhouwer Wilhelmus Ludovicus Reyers maakte de steen. Hij werd hier op 23 juli 1945 geplaatst, zoals Stadsherstel Amsterdam in 2021 vastlegde.

Deze gedenktekens zijn eeuwen na de reizen die ze beschrijven toegevoegd. De toren zelf bewaart een ander soort bewijsmateriaal. In 2007 meldde Ons Amsterdam dat bouwhistorici het hout van de kap hadden onderzocht. De kap was op de grond in elkaar gezet, gemerkt, uit elkaar gehaald en daarna boven op de toren opnieuw opgebouwd. Houtmonsters wezen op voltooiing in 1499. Kijk omhoog naar het dak en stel je voor hoe die zorgvuldig genummerde houten constructie boven je hoofd in elkaar werd gezet.

Een gestalte voor het raam

Er is ook een recenter verhaal om mee te nemen tijdens je rondje om de toren. In een bericht van Rodi uit 2026 vertelde voormalig barvrouw Lisa Wolffenbuttel dat ze achter een raam met tralies een schim had gezien. Het leek een gestalte die met een ganzenveer in de hand over kaarten gebogen zat. Buurtbewoners vertelden haar naar eigen zeggen dat het de geest was van een kaartenmaker die achter zijn bureau was gestorven.

Dat is een opgetekend spookverhaal, geen vastgestelde gebeurtenis. Toch geeft het de ramen nog een verband met kaarten en reizen. Bekijk de toren van buiten in lagen: het hout van de kap, de huilende stedenmaagd, de latere maritieme gedenktekens en de ramen waarachter iemand een kaartenmaker nog aan het werk dacht te zien.

Goed om te weten

  • Loop vanaf Amsterdam Centraal richting de Sint-Nicolaasbasiliek en ga dan verder naar de hoek van de Prins Hendrikkade en de Geldersekade.
  • Ga bij daglicht om de gebeeldhouwde figuren en opschriften goed te kunnen zien.
  • Loop om de toren heen; de verhalen zijn van buitenaf te volgen.
  • Gebruik de zoom van je telefoon om het hogere steenwerk te bekijken zonder op de rijbaan te gaan staan.

Wat mensen zeggen