BEZIENSWAARDIGHEID
Damrak
De rij scheve grachtenpanden aan het water van het Damrak: de klassieke eerste foto als je Centraal Station uitloopt.
Een rij om rustig te bekijken
De dansende huisjes aan het Damrak zijn de scheve panden aan het water die bezoekers bijna meteen na het verlaten van Centraal Station op de foto zetten. Maar kijk verder dan de daklijn. Tussen de ramen aan de Damrakzijde van Warmoesstraat 16 zit een klein, uitgehouwen wit hondje. Vanaf 1455 runde Jan Beth Jansz hier herberg De Witte Hond en handelde hij goederen uit het Oostzeegebied af voor Hanzekooplieden. Dat kleine dier verbindt de foto van nu met een waterkant vol handelaren en herbergen.
Ga aan de overkant van het water staan om de hele rij te bekijken. Volg de verticale randen van de ramen en vergelijk ze met de muren en geveltoppen ernaast. Door die ongelijke lijnen lijken de huizen te dansen. Deze gevels aan het water horen bij de Warmoesstraat, aan de rand van De Wallen, met oude straten die de buurt in leiden richting de Oude Kerk. Vanaf hier trekt juist de waterkant van de buurt de aandacht.
Honden, wijn en koopmansmaaltijden
Op Warmoesstraat 16 is nog een teken te lezen. Zoek boven het witte hondje naar een wijnvat met zeegodinnen aan weerszijden en een kroon erboven. Wijnhandelaar Christiaan Lankhorst liet de gevel in 1740 herbouwen. Het vat maakte reclame voor zijn handel. De hond en het vat horen bij verschillende hoofdstukken van hetzelfde adres. Ga er dus niet van uit dat alle versieringen één verhaal vertellen.
Naast de Guldehandsteeg stond nog een herberg. In 1502 runde brouwer en herbergier Claes Gaeff daar al De Gulden Hand. Hamburgse kooplieden kwamen er jaarlijks samen voor een maaltijd, en gasten die per boot aankwamen konden via de trappen van de steeg vanaf het water omhoog. Stel je die aankomst voor terwijl je over het Damrak kijkt: een boot meert aan, daarna een korte klim de smalle steeg in. De waterkant was een toegang tot de stad waar gewerkt werd, niet alleen een uitzicht vanaf de straat.
De brand die ook de schepen bereikte
Die dicht opeengepakte gebouwen deelden ook de gevaren. In 1597 trok een brand door de Guldehandsteeg, waarbij voor- en achterhuizen en een herberg afbrandden. Zelfs enkele schepen op het Damrak vatten vlam. Een smeulende bakkersoven werd als oorzaak vermoed, maar dat is nooit met zekerheid vastgesteld.
Denk aan dat verhaal als je ziet hoe dicht de huizen op elkaar staan, met het water er direct onder. Het water hield de schepen niet buiten bereik van de vlammen. Het verslag verbindt de steeg, de gebouwen en de boten met één gebeurtenis.
Een geveltop met een ander adres
Zoek nu de rijkversierde geveltop aan de waterzijde van Warmoesstraat 18. Het beeldhouwwerk is niet voor dit huis gemaakt. In 2006 zorgde erfgoedbeschermer Theo Rouwhorst ervoor dat hier een achttiende-eeuwse geveltop werd geplaatst die was gered van Prins Hendrikkade 38.
Daarmee is deze rij meer dan een verzameling oude huizen die onveranderd bewaard zijn gebleven. De ene gevel maakt reclame voor een wijnhandelaar, de andere draagt beeldhouwwerk dat elders is gered. Maak je overzichtsfoto en bekijk daarna die losse details nog eens. Het hondje, het gekroonde vat en de verplaatste geveltop vertellen elk iets wat de scheve daklijn niet kan vertellen.
Goed om te weten
- Loop vanaf Centraal Station het Damrak op en stop tegenover de rij huizen aan het water.
- Ga bij daglicht om het uitgehouwen hondje en de gevelversieringen te kunnen zien.
- Gebruik de zoom van je camera om de details aan de overkant van het water te bekijken.
- Houd de stoep vrij als je stopt om foto's te maken.









