DiscoverAround

BEZIENSWAARDIG

Scheepvaarthuis

Amsterdam · Bezienswaardigheid · Gratis

Dit scheepvaarthuis uit 1916 is een meesterwerk van de Amsterdamse School vol zeemotieven en is nu een hotel; de lobby is te bezoeken.

★ 4,6 TripAdvisor

Een scheepvaarthuis dat indruk moest maken

Zes rederijen gaven in 1912 opdracht voor de bouw van het Scheepvaarthuis. Hun gezamenlijke hoofdkantoor uit 1916 maakte de zee onderdeel van het gebouw zelf. Kijk binnen omhoog en je ziet scheepvaartroutes en sterrenbeelden in glas-in-lood, in plaats van een gewoon kantoorplafond. Dit gebouw van de Amsterdamse School moest indruk maken. Nu is het Grand Hotel Amrâth Amsterdam erin gevestigd.

Het is de moeite waard om hier even de tijd te nemen, in plaats van het als zomaar een groot hotel te zien. De zeemotieven horen bij de bedrijven die hier werkten, niet bij een latere verbouwing tot hotel. Waar het Oost-Indisch Huis een eerder hoofdstuk uit de Amsterdamse scheepvaartgeschiedenis vertelt, trekt dit gebouw dat verhaal door naar de twintigste eeuw.

De directeursdeur en de wereld boven je hoofd

Bekijk eerst de statige hoofdingang. In de tijd van de rederijen was deze deur voorbehouden aan directeuren. Het was een architectonisch statement met een praktische regel erachter: je positie binnen het bedrijf bepaalde of je erdoor naar binnen mocht.

NRC meldde in 2014 dat de directiekamers in de boeg van het gebouw hotelsuites waren geworden. Gasten konden nog steeds op de oorspronkelijke stoelen zitten. Dat die bewaard zijn gebleven, doet ertoe. Het gebouw heeft een andere functie gekregen, maar niet elk voorwerp heeft zijn oorspronkelijke omgeving verloren.

Kijk binnen omhoog naar het glas-in-looddak van glazenier Willem Bogtman. Het ontwerp is geïnspireerd op zeventiende-eeuwse wereldkaarten en combineert scheepvaartroutes met sterrenbeelden. Neem de tijd om de routes te onderscheiden van de hemelse voorstellingen. Net als bij de Sint Olofskapel, ook een historisch gebouw dat in een hotel is opgenomen, loont het in het Scheepvaarthuis om te letten op wat bij het nieuwe gebruik bewaard is gebleven.

Geheime voorbereidingen op de bevrijding

Het gebouw bood ook onderdak aan heel andere bijeenkomsten. In maart en april 1945 was Amsterdam nog bezet. Feike de Boer, die later burgemeester zou worden, kwam hier in het geheim samen met zijn onofficiële stadsbestuur om de bevrijding voor te bereiden.

Dit was geen openbare gemeenteraad die de dagelijkse zaken afhandelde. Het waren voorbereidingen die al vóór het einde van de bezetting werden getroffen, toen de toekomst van de stad nog onzeker was. Denk aan die episode als je naar het voormalige hoofdkantoor kijkt. Achter de formele ingang en de scheepvaartmotieven kwamen in dit gebouw korte tijd mensen bijeen die plannen maakten voor het bestuur van Amsterdam na de bevrijding.

Een teruggebrachte klok en een bewegende lift

Niet alles wat hier bewaard is gebleven, heeft al die tijd in het gebouw gestaan. In een gesprek met De Telegraaf in 2025 vertelde conservator Louise de Blécourt over een man die begin jaren tachtig in een opwelling een klok uit het Scheepvaarthuis had meegenomen. Uiteindelijk bracht hij die terug. Het is een klein, heel menselijk tegenwicht voor de grootse bedrijfsgeschiedenis van het gebouw.

Een ander overblijfsel is nog altijd in beweging. Tijdens de historische rondleiding van het hotel zie je achter glas een werkende paternosterlift uit 1928. De open cabines draaien voortdurend rond in plaats van op elke verdieping te stoppen. Passagiers mogen er niet meer in.

Als je hem ziet, kijk dan naar de opeenvolgende cabines in plaats van te wachten tot er een gewone lift aankomt. Door de bewegende cabines voelt het oude kantoorgebouw minder ver weg: dit was techniek voor de dagelijkse werkdag, en die draait nog steeds in het hotel.

Goed om te weten

  • Vanaf de Sint-Nicolaasbasiliek is het ongeveer vijf minuten lopen.
  • Blijf eerst buiten even staan om de ingang en de boeg van het gebouw te bekijken.
  • Vraag bij de receptie welke historische binnenruimtes je kunt bezoeken.
  • De historische rondleiding gaat langs de paternosterlift; je mag er niet in.
  • Neem je bril mee als je die gebruikt: het glas-in-looddak is een nauwkeurige blik waard.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen