Gouden Bocht

Een gracht met meer ruimte

De Gouden Bocht is het stuk van de Herengracht tussen de Leidsestraat en de Vijzelstraat. Het is het meest prestigieuze deel van de gracht, en dat zie je meteen als je gaat lopen. De huizen zijn breder dan bijna overal elders in de grachtengordel. De kavels erachter zijn dieper. De straat voelt wat ruimer.

Hier is niet één bezienswaardigheid. Het plezier zit in het wandelen zelf, rustig, met je hoofd omhoog naar de gevels. Het is buiten, gratis, en op elk uur open.

Hoe de rijken aan hun ruimte kwamen

Tot 1663 eindigde de Herengracht bij de huidige Leidsegracht. In dat jaar breidde Amsterdam zijn vestingwerken uit, en de Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht werden verder naar buiten gegraven, tot ze een paar jaar later bij de Amstel eindigden. In dit nieuwe stuk lagen de drie grachten iets verder uit elkaar dan eerst. Daardoor was er plek voor diepere kavels.

Kopers aan de Herengracht werden aangemoedigd om twee kavels te nemen en dubbelbrede herenhuizen te bouwen. Velen deden dat. Ze zetten stadspaleizen neer met klassieke gevels, stucplafonds en een echte tuin erachter. De rijkste inwoners van Amsterdam woonden rond de bocht bij de Nieuwe Spiegelstraat, en de naam Gouden Bocht kwam pas later, in recentere tijd.

Het geld heeft ook een donkere kant. Verschillende vroege bewoners van dit stuk waren oprichtende bewindhebbers van de West-Indische Compagnie, opgericht in 1621. Het stadsarchief wijst erop dat winsten uit slavernij in de 17e en 18e eeuw een belangrijk deel van de Amsterdamse economie vormden, en dat een deel van die winsten deze huizen heeft betaald.

Waar je op kunt letten

Begin bij nummer 446, het Huis van der Graeff, gebouwd in 1672 door burgemeester Andries de Graeff. Sinds 2008 is het van de modeontwerpers Viktor Horsting en Rolf Snoeren, die samenwerken als Viktor & Rolf.

Zoek dan nummer 475 en 476, het huis van de familie De Neufville, uit 1731. Het wordt vaak genoemd als het huis met de mooiste gevels van de hele bocht. Kijk even hoe de twee helften samen als één front werken.

Op de hoek van de Nieuwe Spiegelstraat is nummer 466 ontworpen door Philip Vingboons. Van 1858 tot 1926 was het het kantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Het huis op de overliggende hoek, nummer 464, was lang het kantoor van advocaat Bram Moszkowicz.

Het grootste deel van de straat is nu in handen van banken en financiële bedrijven, met daartussen een paar culturele instellingen. Het Goethe-Institut is er een van. Op nummer 497 vind je ook het kleine, particuliere KattenKabinet, een museum helemaal gewijd aan katten. De oude huizen van de kooplieden zijn kantoren geworden, maar de gevels staan er nog steeds om te bekijken.

Wil je zien hoe een huis als deze van binnen eruitziet? Museum Van Loon ligt vlakbij. Het is een grachtenhuis dat nog steeds eigendom is van de familie Van Loon.

Op de bocht staan

Blijf bij de bocht staan en kijk allebei de kanten op langs het water. De rij gevels is lang en regelmatig, en de gracht is breed genoeg om de hele rij te zien zonder je nek te rekken. Stoepen, hoge ramen en versierde gevels herhalen zich met kleine verschillen van huis tot huis. Dat is het leuke ervan. Elke eigenaar wilde net iets statiger zijn dan de buurman.

Kom als het even kan vroeg in de ochtend. Het licht is zacht, de straat is rustig, en je hoort meer water dan verkeer.