A'DAM Lookout

Een dek boven het IJ

Het A'DAM Lookout is het uitkijkdek bovenop de A'DAM Tower, aan de noordoever van het IJ, recht tegenover Centraal Station. Mensen komen hier voor het uitzicht en voor de schommel. Die hangt over de rand van het dak en je schommelt met de stad diep onder je voeten. Het schijnt de hoogste schommel van Europa te zijn.

Je komt op het dek met een lift die in wisselende kleuren verlicht is, en dat is al een kleine show op zich. Dan stap je naar buiten, ongeveer honderd meter boven de rivier.

Het gaat hier om de verandering van perspectief. In het oude centrum zit je midden in de stad, tussen de grachten en de gevels. Hier sta je er juist buiten en zie je alles in één keer. Het IJ is een werkende rivier, dus veerboten, vrachtschepen en cruiseschepen varen de hele tijd onder je door.

Het makkelijkst kom je er met de gratis pont achter Centraal. De overtocht is kort en vanaf de aanlegsteiger loop je in een paar minuten naar de toren. Draai je eerst even om op het water en kijk hoe de skyline kleiner wordt.

Van Shell-toren tot uitkijkpunt

De toren is niet gebouwd voor bezoekers. Arthur Staal ontwierp hem in 1966 voor Royal Dutch Shell, dat een gebouw wilde voor de directie van het Amsterdamse laboratorium. Het terrein was klein, dus moest het gebouw de hoogte in. Het heette Overhoeks omdat de toren diagonaal staat ten opzichte van het lagere gebouw eronder, en het ornament op het dak ook diagonaal was geplaatst. Dat noem je in het Nederlands "overhoeks".

De start ging niet soepel. Het beton dat voor de fundatievloer was gestort bleek slecht, en in juli 1967 werd de vloer met dynamiet opgeblazen en opnieuw gestort. In 1971 was de toren klaar en tientallen jaren stond hij bekend als de Shell-toren.

In 2009 vertrok Shell. De stad had het terrein in 2003 gekocht, en de nieuwe wijk die daar kwam, kreeg de naam Overhoeks. De toren werd in twee jaar verbouwd en ging op 14 mei 2016 weer open als A'DAM Tower. De oude gevel van goudkleurig glas werd vervangen. Er kwam een mast bij, waardoor het gebouw nu ongeveer 100 meter hoog is. Binnen zitten nu kantoren, restaurants, een hotel, een nachtclub in de kelder en bovenop het Lookout. De naam staat voor Amsterdam Dance and Music, en is ook een korte manier om Amsterdam te schrijven.

De grond eronder heeft een oudere geschiedenis. Hiernaast begint de wandeling over het Galgenveld. Vier eeuwen lang toonde Amsterdam op deze oever zijn terechtgestelden. Er is bijna niets van over, behalve de straatnamen en een tekening van Rembrandt. Als je dat weet, voelt het uitzicht anders.

Waar je op kunt letten vanaf de top

Begin bij Centraal Station, recht aan de overkant van het water, en laat je blik langs het oude havenfront gaan. De koepel van de Sint-Nicolaasbasiliek staat vlak bij het station en is makkelijk te vinden. Daarachter laten torens en spitsen de vorm van het middeleeuwse centrum zien. De toren van de Oude Kerk staat daar ook tussen, als je weet waar je moet kijken.

Draai je dan om naar de andere kant. Daar liggen de rivier, de dokken en de nieuwere wijken langs het IJ. Je ziet hoeveel van de groei van de stad aan het water is gebeurd. De boten die vanuit de grachtengordel het IJ op varen zie je van hier gemakkelijk, net als de veerboten die heen en weer gaan.

Let ook op het licht. Op een heldere dag loopt het vlakke land in alle richtingen heel ver door. 's Avonds gaan de lichten een voor een aan en wordt het water donker en glanzend. De schommel voelt dan heel anders dan in de middag.

Kijk ook omlaag naar de voet van de toren. Het lange gebouw ernaast was de Shell-kantine, en de wijk eromheen is nieuw. Van boven zie je hoe het oude industrieterrein is veranderd in straten en pleinen.