BEZIENSWAARDIGHEID
Mariëndaal
Een heuvelachtig landgoed tussen Arnhem en Oosterbeek, met beboste hellingen, open velden en een beek door het dal. De Groene Bedstee voert onder een tunnel van gesnoeide beuken, aangeplant in 1856.
Wandelen onder de beuken
Mariëndaal is een heuvelachtig landgoedpark tussen Arnhem en Oosterbeek, met bossen, velden en een beek die door het dal stroomt. Het bijzonderste pad is de Groene Bedstee: een tunnel van gesnoeide beuken die in 1856 zijn geplant. Vroeger wandelden welgestelde vrouwen onder dit bladerdak om hun huid bleek te houden, toen een teken van welvaart, en om ongewenste aandacht te vermijden.
Loop naar binnen en kijk hoe de takken een boswandeling veranderen in een omsloten doorgang. Bij de centrale kruising staat een linde naast een bankje. Die zou symbool staan voor de liefde. Het landgoed is sinds 1936 van Geldersch Landschap & Kasteelen, maar langs de paden leven veel oudere verhalen voort.
Een klooster onder het landschap
In 1392 werd hier een augustijnenklooster gesticht op grond die Wijnand van Arnhem beschikbaar stelde. Het heette eerst Mariënborn en later Mariëndaal. Het behoorde tot de Moderne Devotie, een beweging die terug wilde naar vroegchristelijke idealen. In 1415 voltooide broeder Helmich die Lewe hier een gebedenboek voor hertogin Maria van Gelre.
Tijdens de Reformatie sloot het klooster in 1580. De gebouwen werden tussen 1587 en 1607 afgebroken en de bakstenen werden hergebruikt in de lanen van het landgoed en in gebouwen in Arnhem. Zoek bovenaan de Middellaan naar de stenen tafel. Die is gemaakt van een van de bewaard gebleven grafstenen van het klooster, een tastbare herinnering aan de verdwenen gemeenschap. Ook nabijgelegen landgoederen, waaronder Lichtenbeek, ontstonden op voormalige kloostergronden.
Het landhuis kwam later. Johan Brantsen liet het rond 1735 bouwen en door een flinke uitbreiding in 1857 kreeg het zijn huidige vorm. Let op de ligging in een laagte, waar het terrein aan drie kanten oploopt: het huis is het middelpunt waar het park omheen is aangelegd.
Een schrijver en een schuilplaats in oorlogstijd
In de zomer van 1891 verbleef Frederik van Eeden bij Betsy van Hoogstraten in een huisje op Mariëndaal. Het keek uit op een enorme beuk die bekendstond als de Borgerboom en een plek kreeg in zijn roman *Johannes Viator*. De boom is verdwenen. Zijn naamgever, tuinman Leonardus Borger, legde ook de Groene Bedstee aan. Zo bepaalt een ander deel van zijn werk nog steeds je wandeling.
In september 1944 boden deze bossen onderdak aan majoor Digby Tatham-Warter en kapitein Tony Frank, nadat ze waren ontsnapt uit een ziekenhuis in Duitse handen. Ze bereikten Mariëndaal met een kompas dat van uniformknopen was gemaakt. Bij een boerderij gaf een vrouw hun kaas en gebakken eieren, waarna ze hen onder vochtig stro in een schuur verstopte.
Een ander oorlogsverhaal hoort bij de Christuskoepel. De koepel werd geschonken na de oproep van koningin Wilhelmina in 1938 tot moreel en geestelijk verzet tegen het opkomende fascisme. Hij was klaar op de dag vóór de Duitse inval in 1940. De beelden van de zeven deugden zijn van beeldhouwer Mari Andriessen.
Volg het dal
De Slijpbeek ontspringt op het landgoed en stroomt naar het zuiden, richting de Nederrijn. Het dal is door erosie uitgesleten in de stuwwal van de Veluwe. Volg de afwisseling van steile beboste hellingen, open velden en beukenlanen die tussen 1820 en 1840 zijn geplant. Kleine watervallen en vijvers horen bij het aangelegde landschap.
Kijk bij de beek uit naar ijsvogels en grote gele kwikstaarten. Oude holle bomen bieden onderdak aan boommarters en vleermuizen; de voormalige ijskelder is nu een winterverblijf voor vleermuizen. Mariëndaal is op zijn mooist als je rustig wandelt, met tijd om onder de takken en over het dal te kijken.
Goed om te weten
- Mariëndaal ligt tussen Arnhem en Oosterbeek, ten noorden van de Utrechtseweg.
- De spoorlijn Utrecht–Arnhem loopt door het landgoed; bekijk je wandelroute voordat je vertrekt.
- Draag schoenen met goed profiel voor de heuvelachtige bospaden.
- Neem de tijd voor de Groene Bedstee, de stenen tafel en het beekdal.









