PARK
Lichtenbeek
Een landgoed met bossen, weiden en landbouwgrond tussen Arnhem en Oosterbeek, met bewaard gebleven toegangszuilen, een koetshuis en een kunstmatige heuvel omgeven door een beukenhaag.
Weilanden met een oorlogsverhaal
Lichtenbeek is een landgoed met bossen, weilanden en akkers tussen Arnhem en Oosterbeek. Op 19 september 1944 kwamen Britse bevoorradingsparachutes neer boven deze weilanden. Buurtbewoner Gerard Dieckmann herinnerde zich hoe Duitse soldaten naar de containers renden, terwijl paters en nonnen naar buiten snelden om voedsel en parachutestof voor kleding te verzamelen. Een aangrijpend verhaal om aan te denken op de plek waar het bos overgaat in open grasland.
De voorraden waren tijdens de Slag om Arnhem bedoeld voor Britse troepen, maar Lichtenbeek was in Duitse handen. Het Mariëndaalse Veld werd hier onderdeel van het slagveld. In oudere bomen zitten nog altijd granaatscherven. De oorlogsbegraafplaats aan de zuidkant van het landgoed geeft die geschiedenis een stillere, persoonlijkere plek.
Het verdwenen landhuis
Lichtenbeek werd rond 1651 gesticht door Wilhelm Creyvenger en Bernt Harscamp. Nadat Jan Trakranen het in 1834 had gekocht, liet hij een nieuw neoclassicistisch huis bouwen. Dat landhuis vind je er nu niet meer. Dieckmann herinnerde zich dat het in 1942 door een keukenbrand deels uitbrandde en daarna in 1944 door een V1 werd verwoest.
Kijk in plaats daarvan uit naar de bewaard gebleven toegangszuilen, tuinmuur en het koetshuis. Ook twee siervazen die de ingang markeerden, zijn er nog. Deze overblijfselen helpen je om je hier een buitenplaats voor te stellen, in plaats van alleen een bos. De voormalige oranjerie werd een woning, terwijl de eerste verdieping van het koetshuis in gebruik is geweest als atelier van kunstenaar Klaas Gubbels.
Het naastgelegen landgoed Boschveld raakte in 1870 verbonden met de eigenaren van Mariëndaal. Hekpijlers met die naam bij de voormalige boswachterswoning aan de Van Limburg Stirumweg herinneren aan die band.
Een landschap vol verrassingen
Het oude landgoed liep ooit door tot in Vijverberg, aan de overkant van de Amsterdamseweg, dat nu bij Warnsborn hoort. Twee verhalen laten zien hoe bewust het terrein als een decor was ingericht. In 1793 bezocht Otto van Eck Lichtenbeek en trof hij in een bemost hutje een houten kluizenaar aan die in een Bijbel las. Het hutje stond op een eiland in het huidige Vijverberg. De inmiddels droge gracht eromheen is daar nog te herkennen.
Tijdens hun huwelijksreis in 1813 zaten Maria Catharina Gallé en Nicolaas Esser Meerman in een grotje op het oude landgoed. Plotseling viel er voor hen een waterval naar beneden. De grot is verdwenen, maar de cascade in de beek van Vijverberg is er nog. Geen van beide ligt in de huidige bossen van Lichtenbeek: ze horen bij het grotere landschap dat vroegere bezoekers kenden.
Zoek binnen Lichtenbeek naar de Kleine Pol, een kunstmatige heuvel op de kruising van twee lanen, omgeven door een beukenhaag. Hij dateert waarschijnlijk uit 1813.
Leven onder de bomen
Meer dan twee derde van Lichtenbeek bestaat uit bos. Loofbomen worden afgewisseld met naaldbomen, waaronder douglassparren en Japanse lariksen. Daaronder groeien adelaarsvarens en bosbessen. Langs de randen van de akkers bieden heggen beschutting en doorgangen voor dieren; in dit landschap leven reeën en dassen.
Een paar van de kleinste bewoners kregen in 2022 bijzonder veel aandacht. Scholieren Isabel Kersten en Teun van der Sterren herhaalden samen met keverkenner Menno Schilthuizen zijn onderzoek uit 1982 op dezelfde plekken in Lichtenbeek. Ze lokten aaskevers met vlees, oude kaas, appel en paddenstoelen in ingegraven vallen. Het laat zien dat de bosbodem een heel eigen, druk leven kent, los van de overgebleven gebouwen en oorlogsherinneringen van het landgoed.
Goed om te weten
- Je vindt Lichtenbeek ten zuiden van de N224, tussen de Dreijenseweg en de Schelmseweg.
- Draag comfortabele wandelschoenen voor de bospaden.
- Neem een verrekijker mee als je bosvogels wilt bekijken.
- Gebruik de Amsterdamseweg als oriëntatiepunt: Vijverberg ligt aan de overkant, buiten het huidige Lichtenbeek.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









