MUSEUM
Sexmuseum
Het oudste seksmuseum ter wereld, sinds 1985 aan het Damrak.
Van gokkasten naar vitrines
Sexmuseum Amsterdam begon met een onverwachte strijd om aandacht. In 1985 zette Monique van Marle erotische voorwerpen in vitrines bij de ingang van de speelhal van een familielid. Achterin stonden nog gokkasten. In een interview uit 2025 vertelde ze over de opening: de mensen verzamelden zich rond de voorwerpen in plaats van de automaten. Het museum had zijn publiek gevonden.
Aan het Damrak 18, vlak bij Centraal Station, vind je het eerste en oudste seksmuseum ter wereld, ook wel Temple of Venus genoemd. Het onderwerp is de geschiedenis van erotiek en pornografie, verteld aan de hand van foto’s, prenten, schilderijen, beelden en alledaagse voorwerpen. Kom net zo goed voor de collectie als voor de grappige taferelen: het contrast tussen historisch materiaal en theatrale scènes hoort bij wat je hier aantreft.
Een collectie die uit haar jasje groeide
Van Marle werkte bij een reisbureau toen ze ruimte zag voor een museum over de historische en artistieke kanten van erotiek. Het pand van de speelhal kwam vrij na een gewelddadige ruzie. Ze begon met een kleine collectie negentiende-eeuwse erotische voorwerpen die ze op een veiling in Parijs had gekocht. Dankzij de bezoekersaantallen kon ze uitbreiden en geleidelijk de bovenverdiepingen en panden achter het oorspronkelijke onderkomen in gebruik nemen.
Het museum heeft nu zes vaste tentoonstellingszalen, verdeeld over drie verdiepingen. Het zeventiende-eeuwse voorhuis is via een open trappenhuis verbonden met twee achterhuizen. Net als bij Ons’ Lieve Heer op Solder verraadt de gevel nauwelijks hoeveel erachter schuilgaat. Let hier op hoe de route tussen verdiepingen en achterruimtes loopt, in plaats van één grote tentoonstellingszaal te verwachten.
Zelfs het beeld bij de ingang heeft een praktisch verhaal. In haar interview uit 2025 vertelde Van Marle dat ze het Venusbeeld op haar eerste veiling in België had gekocht. Het kwam bij de ingang te staan omdat de vloer verder naar binnen het gewicht niet kon dragen.
Kijk verder dan de grap
Zalen dragen namen als Mata Hari, Oscar Wilde, de markies de Sade en Madame de Pompadour. Let op de verschillen tussen de vormen: een foto, een schilderij en een beeld vertellen elk op hun eigen manier een verhaal. De tentoongestelde stukken beslaan verschillende eeuwen en gaan niet alleen over Amsterdam.
Er zijn ook diorama’s van de Amsterdamse Wallen en de opwaaiende jurk van Marilyn Monroe. Deze theatrale scènes staan naast de historische collectie. Geef ook de kleinere voorwerpen wat aandacht, in plaats van de grote taferelen de hele sfeer van je bezoek te laten bepalen.
Het gebouw zelf leverde nog een verhaal op. Volgens het museum kwamen bij renovatiewerkzaamheden in de jaren 2000 twee erotische voorwerpen in de fundering tevoorschijn: een fragment van een Delfts blauwe tegel en een klein bronzen beeldje van Hermes. Het waren vondsten onder het gebouw, geen aankopen om de vitrines mee te vullen.
Een foto met gevolgen
Niet overal wordt op dezelfde manier met het onderwerp van dit museum omgegaan. In 2020 bezocht de Turkse influencer Merve Taşkın het museum voor haar verjaardag en plaatste ze een foto waarop seksspeeltjes te zien waren. In 2021 legde een Turkse rechtbank haar vanwege die foto een voorwaardelijke gevangenisstraf van vijf maanden op.
Die gebeurtenis plaatst de tentoonstelling in een scherper licht. Wat voor de ene bezoeker een verjaardagsfoto is, kan elders een strafzaak worden. Houd dat contrast tijdens je bezoek in gedachten: deze collectie gaat niet alleen over seksuele beelden, maar ook over de veranderende grenzen aan het tonen ervan.
Goed om te weten
- Je vindt de ingang aan het Damrak 18, vlak bij Centraal Station.
- Bezoekers moeten minstens 16 jaar zijn.
- Trek ongeveer een uur uit om verder te kijken dan de theatrale taferelen.
- Houd rekening met trappen: de collectie is verdeeld over drie verdiepingen.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









