DiscoverAround

KASTEEL

Kasteel Duurstede

Utrecht Province · Kasteel

Een middeleeuws kasteel in Wijk bij Duurstede, met twee bewaard gebleven torens, lage muren en een slotgracht. De overgebleven contouren laten zien hoeveel groter het kasteel ooit was.

★ 4,4 Google★ 4,0 TripAdvisor

Twee torens en een ontsnapping

Kasteel Duurstede is een middeleeuws kasteel in Wijk bij Duurstede, met twee bewaard gebleven torens, lage muren en een slotgracht. In 1470 zette bisschop David van Bourgondië hier leden van de familie Brederode gevangen. Volgens een kroniek uit die tijd peuterde Walraven van Brederode zijn boeien open met strohalmen, maakte hij een touw van kleding en zwom hij de gracht over om te ontsnappen. Kijk over het water en dat verhaal wordt ineens een stuk minder abstract.

Dit kasteel verdient een rustig rondje in plaats van een snelle foto. De twee torens stammen uit verschillende fasen van zijn geschiedenis, terwijl het lage metselwerk de plek van verdwenen gebouwen aangeeft. Bezoek je op je kastelentocht ook Huis Doorn of Kasteel Amerongen, neem dan hier de tijd om die overgebleven contouren te bekijken.

Van versterking naar woonverblijf

De vierkante bakstenen donjon werd tussen 1220 en 1240 gebouwd door de familie Van Zuylen van Abcoude. De oorspronkelijke ingang zat op de tweede verdieping en was bereikbaar via een houten trap die bij nood kon worden weggehaald of verbrand. Kijk van buiten dus ook omhoog: de laagste deuropening vertelt niet het hele verhaal.

Ook vóór Davids tijd was dit al een gevangenis. Ridder Jan van Brederode zat hier van 1410 tot 1412 vast nadat hij het klooster had belegerd waar zijn vrouw Johanna woonde. Hij had zijn eigen klooster verlaten en wilde haar hulp om aanspraak te maken op de landerijen van haar familie. Zijn poging leverde hem geen erfenis op, maar gevangenschap.

De familie Abcoude moest het kasteel in 1449 aan de bisschop van Utrecht verkopen. David van Bourgondië, die het van 1459 tot 1496 in bezit had, liet het ingrijpend verbouwen. Nieuwe gebouwen omsloten de oude donjon en de nog bestaande Bourgondische toren kreeg vorm. Vergelijk zijn ronde, massieve bouw met de oudere vierkante toren. Ondanks het steeds luxere woonverblijf eromheen hield deze toren een duidelijke militaire functie.

Geleerden, soldaten en verdwenen stenen

Nadat bisschop Filips van Bourgondië er in 1517 was komen wonen, werd het kasteel een centrum van renaissancekunst en geleerdheid. Schilder Jan Gossaert werkte in een atelier op dezelfde verdieping als de studeerkamer van humanist Gerard Geldenhouwer. Dit waren niet alleen verdedigingsmuren: erachter lagen kamers waar schilderijen en ideeën ontstonden.

De aarden verdedigingswerken werden in 1577 uitgebreid. Toch verdween een groot deel van het kasteel later niet simpelweg door een belegering. Franse troepen spaarden het in 1672, al werd Wijk bij Duurstede zwaar getroffen. Daarna haalden inwoners stenen uit het al vervallende kasteel om hun beschadigde huizen te herbouwen, eerst stiekem en later openlijk. Veel van wat hier ontbreekt, kwam weer in de stad terecht.

Het grondplan lezen

De overgebleven muren werden begin 20e eeuw verstevigd en tot iets boven het maaiveld opgemetseld. Volg ze met je ogen om te zien hoeveel groter het kasteel ooit was. Naast de vroegere toegangspoort staan nog hogere resten van de buitenmuur en een hoektoren. De omliggende aarden verdedigingswerken met bastions werden in de 19e eeuw een park.

Tijdens de Duitse bezetting deed archeoloog Jaap Renaud hier van 1943 tot 1945 opgravingen. Zijn werklieden waren ouder dan 65 en daarmee te oud voor dwangarbeid in nazi-Duitsland. Alleen al in het eerste jaar verplaatsten ze meer dan 35.000 kruiwagens grond en puin. De contouren die je nu bekijkt, vertellen ook het verhaal van dat geduldige werk in oorlogstijd. Geef de lage muren wat aandacht voordat je weer naar de torens kijkt.

Goed om te weten

  • Ga naar Kasteel Duurstede in Wijk bij Duurstede.
  • Kom bij daglicht om de lage muren en aarden verdedigingswerken goed te zien.
  • Draag comfortabele schoenen voor een rustig rondje over het terrein.
  • Kijk omhoog bij de donjon: de oorspronkelijke ingang zat op de tweede verdieping.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen