KASTEEL
Kasteel Waardenburg
Een middeleeuws kasteel in Waardenburg, met een bewaard gebleven donjon uit de 14e eeuw en een onvolledige omtrek, gevormd door verwoesting en herstel.
Een kasteel met ruimte voor spoken
Kasteel Waardenburg is een middeleeuws kasteel in Waardenburg, in de Gelderse gemeente West Betuwe. De bewaard gebleven 14e-eeuwse donjon en de onregelmatige omtrek zijn het waard om van buiten rustig te bekijken. In 1972 vroeg bewoner Adriaan van Goelst Meijer toekomstige restaurateurs om meer te beschermen dan alleen het oude metselwerk. De vleermuizen, hagedissen en spoken hoorden er ook thuis, zei hij, en mochten niet worden verdreven.
Staan Kasteel Ammersoyen of Slot Loevestein op je kastelenroute door Gelderland? Geef Waardenburg dan ook een eigen plek in het verhaal. Hier zie je ongeveer de helft van het oorspronkelijke kasteel. Verwoesting en herstel verklaren de vorm die is overgebleven.
Een precies gedateerd begin, een doorbroken cirkel
De stichting van het kasteel heeft een ongewoon precieze datum: 5 augustus 1265. Graaf Otto II van Gelre gaf Rudolf de Cock de dorpen Hiern, Neerijnen en Opijnen in ruil voor zijn bezit in Rhenoy. Hiern was de oude naam van Waardenburg. Rudolf kreeg toestemming om een huis te bouwen, maar dat mocht niet meer dan 300 Leuvense ponden kosten.
Zijn nakomelingen breidden het uit. In 1355 voegde Johan de Cock een grote vierkante donjon, een ringmuur en een gracht rond het kasteel en de voorburcht toe. Samen vormden ze een grote ronde vesting. Let op de vierkante donjon: die was oorspronkelijk vier bouwlagen hoog, maar is nu een bouwlaag lager en heeft een lessenaarsdak.
De ontbrekende delen hebben een gewelddadige verklaring. In 1574 koos Catharina van Gelre de Spaanse kant en weigerde ze zich over te geven. Soldaten onder leiding van Dirk van Haaften namen haar kasteel op 19 april in. Kanonvuur en vlammen verwoestten de zuidzijde. De 4.000 man versterking voor de verdedigers kwamen één dag te laat. Het kasteel kreeg nooit meer zijn oorspronkelijke omvang terug.
Faust en het torenraam
Waardenburg heeft ook een eigen legende over dokter Faust, opgetekend in 1842. Faust sloot met zijn bloed een pact met de duivel, die hij Joost noemde. In ruil daarvoor diende Joost hem zeven jaar lang. Toen die termijn voorbij was, kwam de dienaar zijn loon halen: hij sleurde Faust door een torenraam. Vlekken op de muur zouden het bloed van Faust zijn.
Dat is een volksverhaal, geen verslag van een gedocumenteerd sterfgeval. Maar het geeft de torens een extra betekenis. Een latere ontdekking klinkt bijna net zo theatraal. Uiterlijk in 1978 had oud-burgemeester A. van Goelst Meijer tijdens werkzaamheden aan het kasteel een geheime gang achter een oude bedstee gevonden.
Herstel en oorlogssporen
In 1627 werd het verwoeste kasteel weer bewoonbaar gemaakt. Bij een restauratie in 1895 kwam er aan de oostzijde een torentje bij. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het gebouw beschadigd door bombardementen op de nabijgelegen Bommelse Brug. In 1957 werd het onbewoonbaar verklaard, voordat een grondige restauratie de toekomst veiligstelde.
De oorlog liet ook een minder verwacht spoor achter. Na het einde van de oorlog in 1945 werden in het kasteel vijf satirische tekeningen gemaakt die verband houden met de Binnenlandse Strijdkrachten. Een erfgoedrapport uit 2024 vermeldt dat er nog één op een muur zichtbaar was. Die is binnen bewaard gebleven en kun je dus niet verwachten te zien als je alleen de buitenkant bekijkt. Let buiten vooral op de verlaagde donjon, het toegevoegde torentje en de onvolledige omtrek: de geschiedenis van het kasteel is nog altijd aan zijn vorm af te lezen.
Goed om te weten
- Ga naar Waardenburg in West Betuwe; Neerijnen is een apart dorp.
- Trek ongeveer een halfuur uit om de buitenkant rustig te bekijken.
- Bij daglicht zie je de donjon en de verschillende dakhoogtes het best.
- De bewaard gebleven oorlogstekening zit binnen, niet aan de buitenkant.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website






