DiscoverAround

KASTEEL

kasteel Huis Bergh

Gelderland · Kasteel

Huis Bergh is de grootste waterburcht van Nederland en het stamslot van de graven van Bergh. Neem de tijd voor het gebouw én de vroege Italiaanse kunst binnen.

★ 4,5 Google★ 4,3 TripAdvisor

Een kasteel gered door zijn buren

Toen Huis Bergh in 1939 door brand werd getroffen, snelden buurtbewoners toe om de kunstschatten te redden. De eigenaar, textielindustrieel Jan Herman van Heek, begon nog datzelfde jaar met de herbouw. In het najaar van 1941 was het werk klaar. Denk aan die redding als je naar de slotgracht loopt: het kasteel en de collectie bleven samen behouden doordat mensen snel in actie kwamen.

Huis Bergh staat in ’s-Heerenberg, in de Gelderse gemeente Montferland. Het is de grootste waterburcht van Nederland en het stamslot van de graven van Bergh. Op een kastelenkaart van Gelderland staat het naast plekken als Slangenburg in Doetinchem en Kasteel Huize Ruurlo in Berkelland. Neem hier de tijd voor het gebouw én de vroege Italiaanse kunst binnen.

Lees de muren, bekijk dan de portretten

De bouwgeschiedenis van het kasteel gaat terug tot ongeveer 1100. Delen van het huidige gebouw stammen uit de 14e, 15e en 17e eeuw. Het liep schade op in de eerste jaren van de Tachtigjarige Oorlog en brandde in 1735 uit. Gerrit Ravenschot uit Zutphen bouwde het weer op en rondde het werk in 1746 af. Als je over het water kijkt, bedenk dan dat dit gebouw steeds opnieuw is hersteld en verbouwd. Het is geen middeleeuws bouwwerk dat al die tijd onaangeroerd is gebleven.

Van Heek kocht Huis Bergh in 1912 om het als monument te behouden. Later vond hij in de archieftoren een bundel beschadigde, opgerolde schilderijen. Hij liet ze restaureren. Het bleken portretten van Bourgondische en Habsburgse personen die met Huis Bergh verbonden waren. Zo kreeg de familiegeschiedenis van het kasteel weer een gezicht.

Kijk uit naar de portrettengalerij in het trappenhuis. Kunsthistoricus Henk van Os richtte de collectie aan het begin van de 21e eeuw opnieuw in. Hij scheidde Italiaanse en Noord-Europese werken, zodat bezoekers ze beter konden bekijken. In de Italiaanse zaal en de Troonzaal loont het om wat langer te blijven kijken. De collectie omvat ook middeleeuwse handschriften, beelden, munten en penningen.

Munten met een twijfelachtige reputatie

Eén schilderij laat een minder fraaie kant van de geschiedenis van de graven zien. Het toont Clemens van Eembrugge met zijn collega's van de munt. Van Eembrugge was in 1577 muntmeester van graaf Willem IV, maar werd binnen een jaar ontslagen. De Berghse munt stond erom bekend munten met te weinig edelmetaal te maken. Dit is dus niet zomaar een groepsportret van ambachtslieden: het hoort bij een verhaal over gezag, geld en onbetrouwbare munten.

In 2026 werden hier opnieuw munten geslagen, ditmaal als ceremonie. Koning Willem-Alexander sloeg er samen met muntmeester Anton Frauenfelder een herdenkingsmunt. Aan het einde van zijn bezoek liep de koning over het vaandel van het St. Antoniusgilde, dat als traditioneel eerbetoon over de keien van de binnenplaats was uitgespreid. Sta even stil op de binnenplaats en stel je dat bijzondere slotgebaar voor.

De eigenaar spreekt weer

Tijdens de restauratie die in 2026 werd afgerond, vonden werklieden op een zolder een opname van toespraken van Jan Herman van Heek. Zijn portret beweegt nu en spreekt bezoekers toe met behulp van zijn opgenomen stem en kunstmatige intelligentie. Zo is de man die Huis Bergh bewaarde op een andere manier aanwezig dan alleen als geschilderd portret.

Buiten laat de tuin nog een andere restauratie zien. In 2016 kreeg hij zijn indeling uit 1727 terug. Geef voor je vertrekt ook de slotgracht, muren en tuin wat aandacht: ze vertellen hetzelfde verhaal als de kamers, over een oude plek die steeds opnieuw is verzorgd en hersteld.

Goed om te weten

  • Ga naar Huis Bergh in ’s-Heerenberg.
  • Neem de tijd voor de kunstcollectie én de buitenkant.
  • Kom bij daglicht voor een goed zicht over de slotgracht.
  • Kijk uit naar het schilderij van de muntwerkers en het sprekende portret.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen