BEZIENSWAARDIGHEID
Park Klarenbeek
Het eerste stadspark van Arnhem heeft beboste hellingen en open grasland, met klimmende paden, doorkijkjes tussen de bomen en een gerestaureerde baroktuin.
Een helling die Mondriaan schilderde
Park Klarenbeek is Arnhems eerste stadspark, met beboste hellingen en open grasland ten noorden van het centrum. In 1901 schilderde Piet Mondriaan dit landschap in de aquarel *Bij Arnhem*. Kunsthistoricus A.B.C. Schulte herkende het uitzicht in 2003: je kijkt vanaf een plek bij de Steenen Tafel naar de witgepleisterde boerderij aan de Bosweg. De boerderij stond er nog toen Schulte de plek terugvond, al dacht hij dat Mondriaan de aquarel waarschijnlijk in een atelier had gemaakt.
Kom voor de hoogteverschillen en de doorkijkjes tussen de bomen. Rond een open middendeel liggen brede bosstroken aan de west-, noord- en oostkant. Ken je Park Sonsbeek al? Dan laat Klarenbeek je op een andere manier kennismaken met het heuvelachtige landschap van Arnhem: volg de stijgende paden en reken niet op een vlak rondje.
Van klooster naar stadspark
Deze grond hoorde ooit bij het kartuizerklooster Monnikhuizen, dat van ongeveer 1342 tot 1572 bestond. Bij opgravingen in 1930, 1980 en 2001 kwamen resten tevoorschijn. Na de sloop van het klooster rond 1600 werd een stenen plaat naar de heuveltop gesleept. Die werd de Steenen Tafel. Mogelijk had de plaat ooit het graf van hertog Willem van Gulik bedekt, maar dat verband is onzeker.
Jan baron van Pallandt kocht Klarenbeek in 1808 en richtte het opnieuw in volgens de Engelse landschapsstijl. Later bezat hij ook Angerenstein. Kronkelpaden en zorgvuldig aangelegde doorkijkjes maakten de oudere, strakke aanleg minder formeel. Zijn zoon Frederik Carsilius en schoondochter Françoise Jeannette van Herzeele stelden het landgoed later open voor publiek. Arnhem kocht in 1886 het grootste deel.
Let op het contrast tussen rechte lanen en grilliger bospaden. De oude baroktuin kreeg bij de restauratie in 2010 zijn strakke ontwerp terug. Bij de heuveltop staat de watertoren De Steenen Tafel uit 1928.
Drie stenen en een donkerder verleden
In het noordwesten van het park markeren drie zwerfkeien de vermoedelijke plek van de oude galg. In 1734 verving een stenen bouwwerk de houten voorganger. Het Gelderse bestuur liet de Zutphense bouwmeester Gerrit Ravenschot een ontwerp maken naar Amsterdams voorbeeld. Drie gebeeldhouwde leeuwen droegen de wapens van Arnhem en Gelderland.
Hier werden ook de lichamen van terechtgestelden tentoongesteld. De Fransen schaften dat gebruik in 1795 af en in 1803 werd de galg afgebroken. Wat je nu ziet, is bewust bescheiden: drie stenen die een vermoedelijke locatie markeren, geen bewaard gebleven executiebouwwerk.
Zoek voor een rustigere pauze de Van Heemstrabank aan de klinkerweg tussen het voormalige Hotel Monnikhuizen en De Steenen Tafel. De bank werd in 1962 geplaatst als eerbetoon aan zijn inzet voor het behoud van het Gelderse landschap.
Leren en zwemmen in de buitenlucht
Klarenbeek bewaart ook een bijzonder hoofdstuk uit de gezondheidszorg voor kinderen. Architect H.B. van Broekhuizen ontwierp de Arnhemse Buitenschool voor langdurig zieke kinderen. De school opende in 1930. Twee oorspronkelijke leskuilen, uitgegraven in de helling, zijn bewaard gebleven, net als drie monumentale lespaviljoens. Bekijk deze gebouwen en de leskuilen vanaf de openbare paden en behandel het voormalige schoolterrein niet als gewoon parkgebied.
Ook het openluchtzwembad heeft een eigen verhaal van lokale vasthoudendheid. Toen het in 1987 sloot, hielpen protesten in Arnhem de gemeente op andere gedachten te brengen. Op 24 juli 1994 ging het weer open. Met de buitenlokalen van de school en het zwembad laat Klarenbeek heel tastbaar zien hoeveel waarde Arnhem aan frisse lucht hechtte.
Goed om te weten
- Je komt er via de Hommelseweg, Monnikensteeg of Thomas a Kempislaan.
- Neem de tijd voor de heuvels en reken niet op een vlakke wandeling.
- Draag schoenen met grip voor de hellende bospaden.
- Blijf rond de voormalige buitenschool op de openbare paden.









