BEZIENSWAARDIGHEID
Kasteel Doornenburg
Een herbouwd middeleeuws kasteel bij het dorp Doornenburg, met een slotgracht, de grootste voorburcht van Nederland en een kapel die het bombardement tijdens de oorlog overleefde.
Een kasteel dat je misschien herkent
Kasteel Doornenburg heeft al vaker als ridderburcht gediend. Het was een opnamelocatie voor de televisieserie Floris, met Rutger Hauer als ridder. In 2016 keerde Hauer hier terug voor de première van een nooit eerder vertoonde dertiende aflevering. Als je aankomt, begrijp je die televisiegeschiedenis meteen: de slotgracht, hoofdburcht en ruime voorburcht vormen al het decor voordat iemand een verhaal vertelt.
Het kasteel staat bij het dorp Doornenburg, ten zuidoosten van Arnhem. Net als Kasteel Biljoen bij Velp brengt het je buiten het stadscentrum, naar de kastelen in de regio. Wat Doornenburg bijzonder maakt, is de voorburcht, de grootste van Nederland. Neem de tijd om die te bekijken en zie hem niet alleen als de aanloop naar het hoofdgebouw.
Van middeleeuwse burcht tot boerenbedrijf
De bouw van het kasteel begon in de 14e eeuw, tegenover een groot plein. In de 15e en 16e eeuw kwamen er geleidelijk gebouwen langs dat plein te staan. De voorburcht dateert uit de 15e eeuw. Kijk naar de verhouding tussen de hoofdburcht en dit grotere ommuurde terrein: Doornenburg was meer dan één versterkt huis.
De vertrekken hebben ook minder deftige functies gehad. Een bezoekersverslag uit 1938 beschrijft hoe een boer in de ridderzaal wagenwielen stond te smeren. In de kamer ernaast hingen broeken en hemden te drogen, terwijl de kapel al jaren als opslagruimte voor de boerderij diende. Houd dat beeld in gedachten als het middeleeuwse uiterlijk je wat al te netjes lijkt.
Ook de slotgracht bewaarde sporen van het dagelijks leven. J.G.N. Renaud beschreef in 1941 voorwerpen die eruit waren gehaald, waaronder een slanke kan die hij rond 1350 dateerde. Hij wees erop dat slotgrachten vaak ook als vuilstort dienden. Het water was niet alleen een verdedigingsgrens, maar bewaarde ook wat mensen weggooiden.
Herbouwd na het bombardement
Tussen 1937 en 1941 werd Doornenburg in zijn middeleeuwse vorm hersteld. Slechts een paar jaar later was dat werk grotendeels verwoest. Op 13 maart 1945 bombardeerden Britse Typhoon-vliegtuigen het kasteel, waar Duitse troepen een positie hadden ingericht. De hoofdburcht werd bijna met de grond gelijkgemaakt. De kapel en de aangrenzende ontvangstkamer bleven vrijwel ongeschonden.
De herbouw duurde van 1947 tot 1968. Net als bij de John Frostbrug in Arnhem hoort bij het bouwwerk dat je nu ziet ook het verhaal van de oorlogsverwoesting en de wederopbouw. Zoek hier vooral de kapel op: doordat die gespaard bleef, onderscheidt ze zich van een groot deel van de hoofdburcht.
Ridders, camera’s en gesmolten kaas
Floris was niet Doornenburgs enige rol op het scherm. In de jaren 80 diende het kasteel als belegerde burcht in een reclame voor ERU Goudkuipje. De verdedigers verhitten kaas om die over de naderende vijand te gieten. Een opvallend huiselijk wapen voor zo’n stevige vesting.
Kijk nog eens over de slotgracht met die verschillende versies van Doornenburg in gedachten: middeleeuwse burcht, werkende boerderij, oorlogsruïne en televisiedecor. Juist die gelaagdheid maakt het kasteel interessant, niet het idee dat het hier sinds de middeleeuwen onaangeroerd staat.
Goed om te weten
- Ga naar het dorp Doornenburg, ten zuidoosten van Arnhem.
- Draag comfortabele schoenen om het kasteelterrein te verkennen.
- Neem ook de tijd voor de slotgracht en de voorburcht, niet alleen voor de hoofdburcht.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









