DiscoverAround

BEZIENSWAARDIGHEID

Huis Zypendaal

Arnhem · Bezienswaardigheid · Gratis

Een 18e-eeuws landhuis in Park Zypendaal in Arnhem, met een museum waar familieportretten van de Brantsens en stukken uit de oorspronkelijke inrichting te zien zijn.

★ 4,3 Google

Een buitenhuis met onverwachte bewoners

Huis Zypendaal is een 18e-eeuws buitenhuis met een museum op de bel-etage, in Park Zypendaal aan de noordkant van Arnhem. In 1939 woonde de jonge Audrey Hepburn hier enkele maanden met haar moeder, Ella van Heemstra. Ook haar grootvader, baron Aarnoud van Heemstra, woonde in het huis. Het is een kort hoofdstuk uit haar leven, niet de plek waar ze opgroeide.

De wandeling door het park geeft je de tijd om het huis als buitenverblijf te bekijken. Als je vanuit Park Sonsbeek komt lopen, gaat je tocht door de groene landgoederen in het noorden van Arnhem in Zypendaal verder. Je spreekt de naam ongeveer uit als ‘Ziepen-daal’. Kom voor het gebouw, maar neem ook de tijd voor de voorwerpen binnen: die vertellen minder onbezorgde verhalen dan de rustige omgeving doet vermoeden.

Ontdek de verschillende bouwlagen

De familie Brantsen, die een belangrijke rol speelde in het Arnhemse stadsbestuur, liet het huis rond 1762–1764 bouwen. Stadstimmerman Hendrik Viervant ontwierp het op de plek van een eerder Zypendaal. De familie woonde hier tot 1926.

Wat je ziet, is niet meer helemaal het gebouw van Viervant. In 1883–1884 verbouwde Pierre Cuypers het huis en voegde hij een toren toe. Het entreeportaal, de balustrade op het dak en de balkons horen bij die verbouwing. Bekijk deze onderdelen voordat je naar binnen gaat. De Rode Salon kwam er in 1900 bij, in een nieuwe aanbouw.

Tussen het koetshuis en de oranjerie werd de tuin na de restauratie van het huis opnieuw beplant. Tuinontwerpster M. E. Canneman-Philipse legde hem aan met een gazon, rozenstruiken en lange borders met veel verschillende planten. De tuin biedt een andere, rustigere manier om de woonomgeving van het huis te bekijken.

Katten, pensiongasten en een overgave

In 1938 maakte Mia Schulte van Zegwaart van Zypendaal een pension voor oudere, welgestelde echtparen. Ze hield 25 katten, wat haar de bijnaam ‘Kattenmie’ opleverde. Het huis was niet langer alleen het privéverblijf van één familie.

Na de Slag om Arnhem werd het huis een hospitaal voor gewonde Duitse soldaten. Op 14 april 1945 fietste Theo Teunissen vanuit Zypendaal weg met een brief en een witte zakdoek om contact te leggen met Canadese troepen. Zijn broer Henk herinnerde zich later hoe Theo met zijn armen vol machinegeweren uit het huis terugkwam toen het Duitse hospitaalpersoneel zich overgaf. Die herinnering geeft het statige gebouw een heel andere, menselijke schaal.

Twee voorwerpen om naar uit te kijken

Het museum bewaart voorwerpen uit de oorspronkelijke inrichting, waaronder familieportretten van de Brantsens. Zoek op de schoorsteenmantel in de Herenkamer naar het ‘Mannetje van de Zyp’, een klein beeldje van een jongen met een drinkkan. Jongeheer Kelfken bracht het in de 17e eeuw mee. Volgens de familielegende zou het geslacht Brantsen uitsterven als het beeldje het huis verliet. Alwina Brantsen nam het later mee, en in die familietak werden geen zonen meer geboren. Zie dat vermeende verband als een familieverhaal, niet als een verklaring.

Zoek ook naar de prent naar George Morlands ‘Fruits of Early Industry and Economy’ uit 1789. Een Afrikaanse bediende werkt, terwijl welgestelde figuren van de opbrengsten genieten. Historicus Ineke Mok wijst op het ongemakkelijke contrast met de eigenaren: de familie Brantsen bezat een plantage in Suriname en mensen in slavernij. Neem de tijd voor deze afbeelding. Ze brengt de herkomst van de rijkdom van buitenhuizen naar de kamers waar die rijkdom werd getoond.

Goed om te weten

  • Loop door Park Zypendaal naar het huis, ten noorden van het centrum van Arnhem.
  • De bel-etage van het museum is in de zomer open voor bezoekers.
  • Draag comfortabele schoenen voor de parkpaden.
  • Zoek binnen naar de schoorsteenmantel in de Herenkamer en de prent naar Morland.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen