MUSEUM
Bijbels Museum
Het Bijbels Museum in twee grachtenpanden van Vingboons aan de Herengracht.
Een krom stuk hout
Begin bij het adres aan de Herengracht dat bij het Bijbels Museum hoort met een blik boven de deur. Een stenen reliëf toont een krom stuk hout: een woordgrap in beeld op de achternaam van Jacob Cromhout, die het huis na de voltooiing in 1662 betrok. Het is een klein, persoonlijk detail aan een statige grachtgevel. Zoek dus eerst naar de grap van de eigenaar, voordat je naar een museumbord zoekt.
Het Bijbels Museum was gevestigd in twee grachtenpanden aan de Herengracht 366–368, ontworpen door Philips Vingboons. De bronnen beschrijven ze als het voormalige onderkomen van het museum. Zie dit dus als een gids bij de historische gebouwen, niet als een belofte dat je er nu een tentoonstelling van het Bijbels Museum vindt. De aantrekkingskracht zit in de sporen van een koopmansgezin, een bijbelorganisatie en een paar bijzondere plafondschilderingen.
Het huis dat niet paste
Toen Jacob Cromhout in 1660 begon te bouwen, bezat hij nog niet alle grond die hij nodig had. Houthandelaar Cornelis Kerfbijl was nog eigenaar van het perceel op nummer 368. Kerfbijl verkocht uiteindelijk, maar de overeenkomst kwam te laat om de plannen nog te wijzigen. Zijn oudere huis werd opgenomen in de nieuwbouw, inclusief de keuken uit 1623.
Houd die keuken in gedachten als je de gevel bekijkt. Wat eruitziet als een samenhangend grachtenproject, bevat ook een ouder huis dat door een late aankoop bewaard bleef. Het nabijgelegen stuk dat bekendstaat als de Gouden Bocht biedt een goede vergelijking voor de omvang van de huizen van rijke Amsterdamse kooplieden. Hier verliep de geschiedenis minder ordelijk dan de afgewerkte buitenkant doet vermoeden.
Het reliëf met het kromme hout past bij een andere Amsterdamse gewoonte: huizen herkenbaar maken met afbeeldingen. De geredde stenen aan de gevelstenenmuur in de Sint Luciënsteeg helpen je die beeldtaal te herkennen. Cromhout maakte van zijn eigen naam een afbeelding.
Kijk omhoog voor Jacob de Wit
In 1718 schilderde Jacob de Wit tien mythologische plafondpanelen voor de grote salon van Jacob Cromhout. Let op de pijlkoker van een boogschutter. De Wit zette er zowel zijn handtekening als het jaartal op. Zo legde hij zijn werk vast op een voorwerp binnen de voorstelling.
Een ander plafond van De Wit heeft een veel bewogener geschiedenis. Duitse troepen haalden zijn schildering Apollo en de vier jaargetijden uit 1750 tijdens de Tweede Wereldoorlog uit een ander grachtenpand. Na de oorlog kwam het werk terug, waarna het tientallen jaren in opslag lag. In 2000 werd het in het voormalige Bijbels Museum aangebracht. De twee plafonds hebben elk hun eigen verhaal: het ene werd besteld voor de salon van Cromhout, het andere kwam pas eeuwen later, na diefstal, teruggave en lang wachten.
Het gewicht van de bijbels
Voordat het Bijbels Museum hier in 1975 introk, gebruikte het Nederlands Bijbelgenootschap nummer 366 als Bijbelhuis. Voor de vele bijbels was extra draagkracht nodig. De gietijzeren kolommen die werden geplaatst om hun gewicht te dragen, staan nog altijd in de kelder.
Die kolommen geven de naam van het museum een tastbare betekenis. Naast geschilderde mythologie en de uitgehouwen achternaam van een koopman bewaart het gebouw een praktisch spoor van boeken: niet alleen van wat erin stond, maar ook van hoeveel ze wogen.
Goed om te weten
- Het voormalige museumadres is Herengracht 366–368.
- Vanaf de Dam loop je er in ongeveer acht minuten naartoe.
- Kijk boven de deur naar het reliëf met het kromme hout.
- Bekijk de actuele informatie over de locatie voordat je een bezoek aan het interieur plant.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









