MUSEUM
Allard Pierson
Het museum van de Universiteit van Amsterdam voor oudheden, kaarten en boeken.
Volg het geldspoor
In het Allard Pierson loopt nog altijd een rails van de kade naar de entreehal. Daarover reden ooit karren met geld de Nederlandsche Bank binnen. Tegenwoordig bewaart dit gebouw aan de Oude Turfmarkt de collecties van de Universiteit van Amsterdam, van Egyptische oudheden tot kaarten en boeken. Architect W.A. Froger ontwierp de bank, die in 1869 openging. Kijk voor je de voorwerpen bekijkt eerst eens naar beneden: ook het gebouw heeft een eigen verhaal.
Het museum verhuisde hierheen in 1976. Prinses Beatrix was op 6 oktober bij de heropening aanwezig. Maar de geschiedenis van deze plek gaat veel verder terug. In 1402 werd hier het Nieuwe Nonnenklooster gesticht, naast een bocht in de Amstel. Die oude rivierloop bepaalde de hoek van een achtergevel. Letters in de vloer geven die aan. Net als de opgegraven voorwerpen in de presentatie Below the Surface bij het Rokin maken deze sporen het verleden van Amsterdam van dichtbij zichtbaar.
Van Nijl tot Amstel
Het museum is vernoemd naar Allard Pierson, de hoogleraar die tussen 1877 en 1895 gipsafgietsels van antieke beelden verzamelde. Het archeologisch museum opende in 1934. In 2019 ging het samen met de Bijzondere Collecties van de universiteit. Zo kwamen boekgeschiedenis, cartografie, theater en grafische vormgeving in één instelling samen.
De vaste presentatie ‘Van Nijl tot Amstel’ verbindt deze collecties via voorwerpen en hun verhalen. Je vindt er materiaal uit het oude Egypte, het Nabije Oosten, Griekenland, Etrurië en Rome, naast de bredere culturele collecties van de universiteit. De boeken hebben hier een academisch thuis, een band die je ook ziet op de nabijgelegen boekenmarkt in de Oudemanhuispoort.
Neem de tijd voor het Griekse aardewerk. Bij de zwartfigurige en roodfigurige vazen uit de zesde en vijfde eeuw v.Chr. loont het om goed te kijken hoe de figuren tegen hun achtergrond afsteken. De collectie bevat ook Egyptische mummies en sarcofagen, alledaagse gebruiksvoorwerpen en modellen van antieke gebouwen.
Toen een bruikleen een geschil werd
In februari 2014 opende het museum ‘De Krim – Goud en geheimen van de Zwarte Zee’, met bruiklenen van vijf Oekraïense musea, waarvan vier op de Krim. De maand daarop annexeerde Rusland de Krim. Voorwerpen die voor een tentoonstelling waren uitgeleend, werden plotseling het onderwerp van een internationaal eigendomsgeschil.
De betwiste voorwerpen van de Krim bleven tot 2023 in Nederland opgeslagen. Na een uitspraak van de Hoge Raad werden ze naar Oekraïne gestuurd. Het Allard Pierson maakte op 27 november 2023 bekend dat de overdracht was afgerond. Directeur Els van der Plas beschreef een zaak waarin cultureel erfgoed het slachtoffer was geworden van geopolitieke ontwikkelingen. Het ging om bruiklenen, niet om permanente aanwinsten: hun lange verblijf hier laat zien hoe gebeurtenissen buiten een museum zijn verantwoordelijkheden kunnen veranderen.
Kopieën die bewaren wat verloren is
Sommige van de meest veelzeggende voorwerpen zijn kopieën. In 1975–1976 bracht directeur Jaap Hemelrijk gipsafgietsels van een kunstacademie in Den Haag naar Amsterdam. De collectie bevat onder meer een afgietsel van het Parthenonfries waarop het hoofd van een ruiter bewaard is gebleven dat nu op het origineel in Londen ontbreekt. Een onderwijskopie kan details bewaren die op de antieke steen niet meer te zien zijn.
Een ander beeld van de oudheid is het brede panorama van Palmyra van Gerard Hofsted van Essen. Hij schetste de ruïnes tijdens een bezoek in 1691 en verwerkte die tekeningen later in het schilderij. In 2019 restaureerden restauratoren het hier voor de ogen van bezoekers. Het schilderij en het afgietsel nodigen uit tot dezelfde manier van kijken: niet alleen naar een antieke plek, maar ook naar hoe latere generaties die vastlegden en bewaarden.
Goed om te weten
- Ga naar Oude Turfmarkt 127; het Rokin ligt op korte loopafstand.
- Reken op 1½ tot 2 uur voor de uiteenlopende collecties.
- Kijk in de entreehal naar beneden voor de geldrails van de voormalige bank.
- Vraag naar de toegang tot de gipsengalerij; de bron vermeldt een rondleiding.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website









