DiscoverAround

KASTEEL

Slot Teylingen

Zuid-Holland · KASTEEL

Een middeleeuwse kasteelruïne met een slotgracht, ringmuur en woontoren, waar gravin Jacoba van Beieren woonde en stierf.

★ 4,1 Google

Jacoba en de kannetjes

Slot Teylingen is een middeleeuwse kasteelruïne met een slotgracht aan de rand van Voorhout, naast Sassenheim. Gravin Jacoba van Beieren woonde hier en stierf er in 1436. Haar woning stond op de voorburcht, niet in de bewaard gebleven woontoren. Dat verschil is belangrijk als je voor de hoge bakstenen resten staat: ze zijn maar een deel van het kasteel dat zij kende.

Kleine drinkkannetjes die rond het kasteel en in de slotgracht zijn gevonden, werden bekend als *jakobakannetjes*. Volgens latere verhalen lieten ze zien dat Jacoba aan de drank was geraakt, of dat ze haar dagen doorbracht met pottenbakken. Geen van beide verhalen verklaart de potjes. Ze werden ingevoerd uit het Duitse Siegburg. Het is goed om dat verhaal hier te onthouden: de voorwerpen zijn echt, maar de verhalen eromheen moet je niet zomaar aannemen.

Een ring voor de verdediging

Kijk eerst naar de ringmuur en hoe de woontoren daar deel van uitmaakt. De muur stamt uit het begin van de 13e eeuw; het woongebouw volgde kort daarna. De ruïne is nog deels omringd door water. Daardoor kun je de oorspronkelijke functie als verdedigbare burcht goed herkennen. Het kasteel bewaakte de noord-zuidroute door het graafschap Holland.

Willem van Teylingen bouwde de waterburcht en Dirk van Teylingen breidde die rond 1250 uit en versterkte haar. Kort daarna verbleef hier een jonge heerser op een belangrijk moment. Op 20 augustus 1266 vaardigde de twaalfjarige graaf Floris V in Teylingen zijn eerste zelfstandige oorkonde uit. In december van dat jaar volgde hier nog een oorkonde. Deze vervallen muren omsloten ooit een plek waar bestuurd werd.

Hoe een ruïne behouden bleef

Het kasteel raakte rond 1570, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, zwaar beschadigd en werd daarna deels hersteld. Rond 1675 brandde de woontoren uit. Daarna volgden verval en geleidelijke sloop. Wat overblijft is geen intact, ingericht kasteel, maar stevig metselwerk waarvan je de vorm nog goed met je ogen kunt volgen.

Nadat het landgoed in 1795 was genationaliseerd, werd het verkocht op voorwaarde dat de ruïne niet gesloopt mocht worden. Daarmee is Teylingen een vroeg voorbeeld van bewuste monumentenbescherming in Nederland. Eind 20e eeuw werden de resten verstevigd en werd de deels gedempte slotgracht hersteld.

Net als Kasteel Duivenvoorde in Voorschoten hoort Teylingen bij het kastelenlandschap van Zuid-Holland. Let hier vooral op de ringmuur, de woontoren en het water. De verdwenen gebouwen zijn net zo belangrijk om de plek te begrijpen als het bakstenen metselwerk dat er nog staat.

Wat de gracht bewaarde

De slotgracht heeft een verrassend gevarieerde verzameling voorwerpen bewaard. Bij opgravingen in 1983–1984 werd onder meer een vermoedelijk 14e-eeuws zwaard gevonden, met nog de bekleding van de greep en een deel van de schede. In 1983 haalde de archeologische duikgroep IJmond ook middeleeuwse bakstenen, een 17e-eeuwse flessenhals en een 78-toerenplaat van zanger Bobbejaan Schoepen boven water. Niet alles onder water was middeleeuws.

De ruïne vormt nog steeds een decor om het verleden opnieuw te vertellen. In 2024 keerde het Beleg van Teylingen na negen jaar afwezigheid terug. Middeleeuwse ambachten en verhalen omlijstten een nagespeeld gevecht tussen ridders om Jacoba van Beieren te bevrijden. Dat was theater, niet haar levensverhaal. Aan de rand van de slotgracht kun je die lagen uit elkaar houden: de bewaard gebleven burcht, de voorwerpen die uit het water zijn gehaald en de verhalen die mensen eromheen blijven bedenken.

Goed om te weten

  • Ga naar de Ruïne van Teylingen, aan de rand van Voorhout, naast Sassenheim.
  • Draag comfortabele schoenen om de ruïne in de buitenlucht te bekijken.
  • Neem regenkleding mee als er regen is voorspeld.
  • Neem de tijd om de ringmuur en de woontoren te bekijken, niet alleen om een foto te maken.
  • Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website

Wat mensen zeggen