KASTEEL
Kasteel de Haar
Kasteel de Haar in Haarzuilens is het grootste kasteel van Nederland, met torens, rijkversierde kamers en een aangelegd park.
Een kasteel om gasten te ontvangen
Kasteel de Haar in Haarzuilens is het grootste kasteel van Nederland, met torens, rijkversierde kamers en een aangelegd park. Het was ook een huis om gasten te ontvangen. In september 1967 verbleef Brigitte Bardot hier bij baron Thierry van Zuylen. Het kasteel maakte later bekend dat ze 's nachts op een brommer door de gangen reed. Houd dat beeld in gedachten als je de statige interieurs bekijkt: het gezinsleven was hier niet altijd zo plechtig als de architectuur doet vermoeden.
Het kasteel ligt buiten Utrecht, op een landgoed met tuinen, bruggen, poorten en een kapel. Neem de tijd voor zowel de kamers als het park. Die zijn als één geheel ontworpen, tot aan de meubels en familiewapens, en niet als losse bezienswaardigheden bij elkaar gebracht.
Middeleeuwse wortels, modern comfort
De oudste schriftelijke vermelding stamt uit 1391. Door het huwelijk van Yosina van de Haar en Dirk van Zuylen van Harmelen in 1449 kwam het kasteel in handen van de familie Van Zuylen. Aanvallen, Franse troepen in 1672 en de storm van 1674 richtten allemaal schade aan. Eind 19e eeuw was het een ruïne.
Baron Étienne van Zuylen erfde het kasteel in 1890. Zijn huwelijk met Hélène de Rothschild hielp de herbouw mogelijk te maken. Architect Pierre Cuypers en zijn zoon Joseph werkten van 1892 tot 1912 aan het project. Wat middeleeuws oogt, is grotendeels hun neogotische ontwerp, voorzien van elektrische verlichting, een eigen generator en centrale verwarming. De eigenaren wilden een buitenhuis om gasten te ontvangen, geen vaste woning.
Kijk verder dan de versieringen
Begin in de centrale hal. De gotische ramen, pinakels en grote beelden geven de ruimte iets van een kerk, precies zoals Étienne bedoelde toen hij om een hal in ‘kathedraalstijl’ vroeg. Let op de zuiltjes die bij de familie Van Zuylen horen en de ruitvormen van de familie Van de Haar. In de ridderzaal verwijzen davidsterren op de balken naar Hélènes Joodse achtergrond. Boven de deur naar de bibliotheek zie je op het wapen van de Rothschilds een hand met vijf pijlen.
Aan de balzaal kleeft een minder plechtige herinnering. In 2023 vertelde barones Alexandra dat Gregory Peck tijdens zijn bezoeken in september films voor de kinderen meebracht. Ze keken vanaf dekens die over de vloer van de balzaal lagen. Het gat voor de projectorlens is nog steeds te zien op de muzikantengalerij.
Nog een voorwerp verdient een nadere blik: de Japanse norimono, een overdekte draagstoel met het familiewapen van de Tokugawa. De Haar presenteerde hem in 2026 na de restauratie. De passagier reisde er geknield in en werd door twee tot vier mensen gedragen. Het is een heel andere manier om status te tonen dan het kasteel eromheen.
Een park dat ouder moest lijken
Een volgroeid landschap hoorde vanaf het begin bij het plan. In 1895 liet landschapsarchitect Hendrik Copijn volwassen bomen aanvoeren op speciaal gemaakte wagens, zogeheten mallejannen. Een krant uit die tijd meldde dat drie wagens elk twee ritten per dag maakten en zo in totaal zes bomen aanvoerden. Étienne wilde een volgroeid park zonder te hoeven wachten tot jonge boompjes groot waren.
Die ruimte had een menselijke prijs. Tot 1898 lag het dorp Haarzuilens ongeveer waar nu de Romeinse Tuin is. Om plaats te maken voor het park verhuisden de bewoners naar een nieuw dorp, ongeveer twintig minuten lopen naar het oosten. Stel je in de Romeinse Tuin voor hoe op deze zorgvuldig ingerichte plek huizen stonden en het dorpsleven zich afspeelde. De tuinen vormen niet alleen een decor rond het kasteel: hun aanleg veranderde ook de omgeving.
Goed om te weten
- Plan je reis naar Haarzuilens, buiten Utrecht, en niet naar de Utrechtse binnenstad.
- Neem de tijd voor de binnenruimtes en een aparte wandeling door het park.
- Draag comfortabele schoenen om over het landgoed te wandelen.
- Kom bij daglicht als je de tuinen goed wilt bekijken.
- Kijk in de balzaal omhoog naar de muzikantengalerij om de opening voor de projector te zien.
- Openingstijden en prijzen kunnen veranderen. Check de officiële website voor je gaat. Officiële website
